10.11.2020, 12:20 132

Dağlık Karabağ Barışı

Karabağ’da alınacak en iyi netice (Yani maksimalist sonuç) ne idi? Ermenistan’ın Karabağ’dan tamamen çıkartılması, Laçin veya Zengilan’dan, Nahcivan’a 10 Km genişliğinde bir koridorun açılması, Ermenistan içinde kalan Azerbaycan’a ait olan 8 reyonun kurtarılması idi. Bunun daha ilerisi Ermenistan Devletinin haritadan silinmesi hedefidir. 
Şimdi bu netice tek kalemde alınabilir miydi?  Bu işi başarmanın tam zamanı mıydı?  Azerbaycan’ın milli gücü şu an için bu hedefi gerçekleştirmeye muktedir miydi?  Türkiye’nin desteği olmadan Azerbaycan bu neticeyi alabilir miydi? Dünyaya yayılmış Ermeni lobisinin ağır baskısına rağmen Putin ve Erdoğan bu hedefleri gerçekleştirmek için söz birliği etseler bile yapabilirler miydi? Savaşın 44 gün sürmesinden sonra, Batı dünyası bir müddet daha savaşın devam etmesine tahammül edebilir miydi? Ermenistan’ın tamamen haritadan silinmesi mümkün müdür?  Meseleye geniş cepheden bakıldığında bundan daha iyi bir sonuç alınabilir miydi bunu incelemek gereklidir: 
Ermenistan Hükumeti Şuşa’yı kaybettikten sonra Hankenti ve Ağdam’da tutunması imkânsız hale gelmişti. Birliklerinin çoğunu kaybetmişti. Cephede organize bir savunma yapacak birliği kalmamıştı, Azerbaycan ordusu cepheyi yan ve gerisinden kuşatacak bir pozisyona gelmişti, savaşın sonu belli olmuştu. Ermenistan mecburen teslim olmak zorunda kalmıştı.
Dünya tarihini inceleyen herkes bilir k, her zafer mutlak manada kazançla sonuçlanmaz. 1897 Türk-Yunan Savaşı’nı kazanmamıza rağmen Teselya’yı kaybettik, Girit Adamızın yönetimini Yunanistan’a bırakmak zorunda kalarak sonuçsuz bir zafer kazandık. Aynı durum Lozan Antlaşması‘nın sonuçları bakımından da ileri sürülmüştür. Önemli olan diplomasi sahasında sonuç alabilmektir.
Ermenistan, Dağlık Karabağ Savaşı’nda teslim oldu. Kelbecer, Ağdam ve Laçın'dan daha sonra Dağlık Karabağ'ın tamamından çekileceği ifade edildi. Saldıran taraf Ermenistan olduğu için “Harp tazminatına” mahkûm edilmesi,  Azerbaycan hudutlarında birlik bulundurmaması, Karabağ’da yaşayan Ermenilerin tamamen çekilinceye kadar polis gücü haricinde bir kuvvet bulundurmaması, Azerbaycan topraklarını, şehirlerini ateş altına alan uzun menzilli füzelerden arındırılması bundan sonraki görüşmelerde öncelikle ele alınması gereken esas konular arasında yer alacaktır. 
Henry Kissinger'ın çok önemli bir sözü vardır. "Dünya düzeni, lider bir devletin güç ve meşruiyeti birleştirme yeteneğine bağlıdır…” Bölgede kalıcı bir barış tesis etmenin, istikrarı korumanın tek yolu kazan kazan anlayışı ile güvenlik sağlamaktan geçer.
Kafkaslar son 2 asırdan beri Rusların arka bahçesidir. Her ne kadar bağımsızlık verilmiş olsa da, SSCB dağıldıktan sonra kurulan 16 bağımsız devlet üzerinde, Rusya’nın hegemonik etkisi devam etmektedir. Bu etkinin sonuçlarından biri de “Bağımsız Devletler Topluluğu” antlaşması veya paktı diyebiliriz.
Bu savaşın kazananın kim olduğunu anlamak için “tilki ne diyor” ona bakmak lazımdır. İngiliz Telegraph Gazetesi’nde "Azerbaycan-Ermenistan savaşının en büyük galibi Türkiye" başlıklı bir analiz yayınlandı: Ermenistan'ın "aşağılayıcı" barış anlaşmasını kabul etmekten başka çaresi kalmadığı, "Kremlin, Ermenistan ile Azerbaycan arasında Dağlık Karabağ'daki 6 haftalık çatışmayı sona erdiren anlaşmayla Güney Kafkasya'da barışı sağlamış olabilir ancak savaşı Türkiye kazandı." Değerlendirmesini yaptı.
Bu değerlendirmede şu görüşlere yer verildi: ABD'nin aracılık ettiği ateşkesin daha mürekkebi kurumadan bozulduğu, "Koronavirüs, terörist saldırılar ve ABD'deki başkanlık seçimleri Batı’nın dikkatini dağıttığını, bu eski Sovyet bölgesindeki savaşın öneminin gözden kaçırıldığı." Belirtildi.
Savaşın Rusya'nın Güney Kafkasya'da manevra alanının sınırlı olduğunu da ortaya koyduğu, bölgede istikrarı sağlamak için Türkiye'nin desteğine ihtiyaç duyduğu anlaşıldı.
Times Gazetesi’nin başyazısında "Sonuçta, bölge siyasetinde belirleyici rol oynama niyetinin sinyalini veren Türkiye'nin Azerbaycan lehine kuvvetli müdahalesinin ardından bu sonuç kaçınılmazdı” denildi. Yapılacak anlaşmanın, "Güney Kafkasya haritasının kalıcı ve kapsamlı şekilde yeniden çizilmesine giden bir yola işaret ettiği" belirtildi.
Guardian Gazetesi de konuya ilişkin "Dağlık Karabağ Barış Anlaşması, bölgesel jeopolitiği yeniden şekillendiriyor" başlığı ile bir haber yaptı. Moskova,” Türkiye destekli Azerbaycan ile askeri bir çatışmaya pek hevesli değildi." ifadesi kullanıldı.
Rusya Strateji ve Teknoloji Analiz Merkezi Direktörü Ruslan Pukhov da "Jeopolitik sonuçlar sadece Ermenistan için değil, Rusya için de felaket." dedi.
Kremlin'e yakın siyasi uzmanlardan Fyodor Lukyanov Türkiye "denklemin önemli bir parçasıdır", "Minsk Grubu artık yok." Dedi.
Ayrıca; Azerbaycan ile Türkiye sınırındaki Nahçıvan‘dan geçen doğrudan koridor açılması ile Türkiye ile Azerbaycan arasında bağlantı kurulacağını belirtildi.

Yorumlar (0)
7
açık
Namaz Vakti 29 Kasım 2020
İmsak 06:30
Güneş 08:01
Öğle 12:57
İkindi 15:22
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 9 20
4. Gaziantep FK 10 15
5. Başakşehir 10 14
6. Karagümrük 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Kasımpaşa 9 12
10. Rizespor 9 12
11. Malatyaspor 9 12
12. Hatayspor 7 12
13. Trabzonspor 10 12
14. Göztepe 8 11
15. Sivasspor 8 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 8 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. İstanbulspor 10 18
4. Ankara Keçiörengücü 10 18
5. Tuzlaspor 9 18
6. Samsunspor 10 17
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 10 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 11 10
14. Menemen Belediyespor 9 9
15. Bandırmaspor 10 8
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Liverpool 10 21
2. Tottenham 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 9 17
6. Everton 10 16
7. Aston Villa 8 15
8. Man City 9 15
9. West Ham 9 14
10. Wolverhampton 9 14
11. Leeds United 10 14
12. Newcastle 10 14
13. M. United 8 13
14. Arsenal 9 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. West Bromwich 10 6
18. Burnley 9 5
19. Fulham 9 4
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Granada 9 14
8. Elche 9 13
9. Deportivo Alaves 11 13
10. Athletic Bilbao 9 12
11. Valencia 11 12
12. Getafe 9 12
13. Real Betis 10 12
14. Barcelona 8 11
15. Osasuna 9 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Levante 10 8
19. Huesca 11 7
20. Celta de Vigo 10 7