04.09.2020, 17:00 89

Selçuklu Taht Kavgalarında Kadınların İktidar Mücadelesi

Melikşah öldürüldüğünde (1055-1092), arkada birkaç erkek evlat bırakmıştı. Bunlardan 4 tanesi meşhurdur. 
1. Berkyaruk: Henüz 11 veya 12 yaşında
2. Muhammed Tapar: Berkyaruk’tan 6 ay küçük
3. Sencer: 8 yaşında
4. Mahmud: 4 yaşında
 Mahmud’un annesi, zekası, dehası ve Melikşah üzerindeki nüfuzuyla meşhur Terken Hatun’du. Terken Hatun, küçük yaştaki oğlu Mahmud’la birlikte Bağdat’da oturuyordu. Zeki olması, kendi nimetiyle yetişen devlet adamlarının çokluğu ve Abbasi halifeliğinin merkezinde oturuyor oluşu ona taht mücadelesinde avantaj sağlıyordu. Fakat tek sorun vardı, oğlu en küçük varisti. 
 Fakat o kadınca ihtirasıyla bu küçüklüğü dinlemedi. Kocası Melikşah’ın vefat haberini gizledi. Devlet adamlarına bol paralı ve gizli mektup göndererek küçük oğluna biat etmelerini istedi. Onun nimetiyle yetişen devlet adamları daveti hemen kabul ettiler. Terken Hatun Abbasi Halifesi Muktedi’ye de haber göndererek oğlunun sultanlığını onaylamasını istedi. Halife küçük olduğu gerekçesiyle önce kabul etmese de baskı üzerine kabul edip “Nasıruddin” ünvanı verdi. 
İMAM-I GAZALİ BİLE BU KOMEDİYİ ENGELLEYEMEDİ
 İktidar merkezinde bunlar yaşanırken, dini merkezlerde ise olay endişe ile izleniyordu. Müslümanların başına bir çocuk hatta bebek getiriliyordu. Bu dönemde Müslümanların büyük alimi İmam-ı Gazali'de yaşıyordu. O, yapılan dalaverelere tepki gösterip; “şeriata göre bu yaştaki bir çocuk hükümdar olamaz” diyerek fetvayı verdi. Ama kim dinler ki koca imamı, Hüccetullah olması da kimsenin umurunda değildi... 
Bu durum Terken hatun’un planlarını bozamazdı. Hemen konumu kitabına uydurmaya başladı. Oğluna vezir Tacülmülük'ü vasi tayin etti  ve Halife’nin torunu Cafer’den destek aldı. Onların desteğiyle 1092 yılında Bağdat camilerinde yeni bebek sultan adına hutbe okunmaya başlandı. Dinin siyasete alet edilmesi hep olmuştur. Ardından Mekke ve Medine’de de hutbe Mahmud adına okundu. 
KADINLARIN KAPIŞMASI 
 Terken hatun, oğlunu sultan yapsa da rakipleri vardı ve onlar hayatta olduğu sürece oğlunun konumu hep tartışmalı olacaktı. Önündeki en büyük rakip Melikşah’ın büyük oğlu Berkyaruk’tu. Çünkü büyük varken küçüğün sultan olması pek hoş karşılanmazdı. 
Melikşah öldüğünde Selçuklu hanedanına mensup eşi ve Berkyaruk’un annesi Zübeyde Hatun İsfahan’da bulunuyordu. Melikşah da işini biliyordu. Her şehre bir hatun yerleştirmişti. 
 Terken hatun Berkyaruk’tan kurtulmak için emir Gurboğa’yı Berkyaruk’u yakalaması için İsfahan’a gönderdi. Gürbuğa, İsfahan’a gelerek Berkyaruk’u tevkif etti. Bunun üzerine Berkyaruk’un annesi de kendi müttefiklerini yardıma çağırdı. Berkyaruk’un en büyük müttefiği de ünlü vezir Nizamulmulk’ün oğulları ve onları destekleyen geniş kitleydi. Onların desteği ile Berkyaruk, hapisten kaçırılıp Rey şehrine götürülerek burada Sultan ilan edildi. Berkyaruk sultan ilan edildiğinde henüz 13 yaşındaydı ve hatta mücevherlerle süslü tacını küçük başında taşıması kolay olmamıştı. 
İKİ KADIN SAVAŞIYOR
 Mahmud Bağdat’ta Selçuklu sultanı ilan edilmiş, Berkyaruk da Rey’de… Bunun üzerine iki sultanın Selçuklu tahtı için savaşması gerekiyordu.
 Gerçi sultanlar daha çocuktu ve olayın farkında değildiler. Önemli değil, anneleri ne güne duruyordu. Terken Hatun oğlu Mahmud için, Zübeyde Hatun da Berkyaruk için askerlerini hazırladı. Berkyaruk’un destekçileri Nizamülmük’ün adamları ve ailesiydi. Ayrıca Melikşah’ın önemli komutanı Gümüştekin’de onu destekliyordu. Mahmud’u da vezir Tacülmülük ve Selçuklu devlet adamları destekliyordu.
 İki ordu arasında hakimiyet savaşı yapıldı. Mahmud’un ordusu savaşı kaybederek İsfahan’a çekildi. Berkyaruk, kardeşi Mahmud’u takip ederek İsfahan’ı kuşattı. (Tabi ki iki çocuğun böyle bir şeyin anlamından bile haberi yoktu. Birisi 4 yaşında diğer 13 yaşındaydı. Komutanlar ve çıkar çevreleri onların şahsında kendi çıkarlarının kavgasını yapıyorlardı. Ayrıca, anneleri de iktidar savaşı veriyordu. Bu dönemde bir Selçuklu komutanı olaya bakarak şöyle söyleyecektir “erkekler savaşır, kadınlar savaş çıkartır.”) Fakat Terken Hatun, 500 bin dinar vererek kuşatmayı kaldırdı. Berkyaruk’un ordusu Hemedan’a döndü. 
Bu arada Nizamülmülk’ün adamları da Tacülmülk’ü öldürerek efendilerinin intikamını almış oldular. Çünkü Nizamülmülk’ün suikastında Tacülmülk’ün parmağı vardı. Onun yerine vezir olmak için devreden çıkarmıştı. Berkyaruk, Nizamulmulk’ün oğlu İzzüddevle’yi vezirliğe getirdi. 
Terken Hatun Terk Etmiyor
 Her ne kadar savaşı kaybeden Terken Hatun (pardon Mahmud) olsa da o, pes etmiyordu. Melkişah’ın amcazadesi ve Berkyaruk’un dayısı Gence Meliki İsmail’e haber göndererek ittifak teklifinde bulundu. Bunun karşılığında bir kadının sunabileceği en büyük kozu yani kendisiyle evleneceğini vaad etti, ancak İsmail’de yenildi (1094). Bunun üzerine Berkyaruk, Bağdat’ta sultan ilan edildi. 
 Ama aslında sorunlar yeni başlıyordu. Melikşah’ın kardeşi Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş, yeğenine karşı isyan etti. Yapılan savaşı Berkyaruk kaybedince İsfahan’a kaçtı. Burada bulunan kardeşi Mahmud’un (Daha önce Berkyaruk burda, Mahmud Bağdat’taydı. Şimdi yerler değişmişti.) adamlarında Emir Üner, ayaklarına kadar gelen fırsatı kaçırmak istemedi ve Berkyaruk’u tutukladı. Ardından bir daha sultanlık iddiasında bulunmaması için gözüne mil çekmeye karar verdi. 
Fakat kader ağlarını örmüştü

Yorumlar (0)
9
açık
Namaz Vakti 22 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:16
Öğle 13:21
İkindi 15:52
Akşam 18:15
Yatsı 19:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Getafe 18 23
11. Celta de Vigo 19 23
12. Levante 18 22
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 19 12