13.10.2020, 17:47 195

"Sünneti Ret Etme", Bir İngiliz Projesidir

Goldziher’in sünnete yönelik başlattığı tarihselci okumanın meyvesi ilk kez İngilizlerin işgali altında bulunan Hindistan’da etkisini göstermeye başladı. Bu konuda M. Görmez’in yaptığı bir çalışmadan alıntı yaparak sizleri bilgilendirelim.

Hindistan’da, belki de tarihte ilk kez sünnet ve hadisi külliyen red eden bir düşünce ortaya çıktı. Bu düşüncenin ilk temsilcisi Kadiyani tarikatının öncüsü Seyyid Ahmed Han’dır. (1870-1914) Seyyid Ahmed Han, hadis ve sünnetle ilk kez ilgilenen müsteşrik Spenger’in Doğu-Hind şirketinde mesai arkadış olması; Spenger’in Delhi’de kurulan İslami İlimler Fakültesi’nde dekan olurken, Seyyid Ahmed Han’ın şer’i mahkemelerin başına getirilmesi oldukça dikkat çekicidir.

Kendilerine ehli Kur’an adını veren bu şahıslar, birçok konuda farklı görüşlere sahip olsalar da ittifak ettikleri iki nokta vardır. Biri, ilk defa Kur’an’la yetinme fikrini savunmaları; diğeri de sünnetin dinde hüccet olamayacağı fikridir. Ebu Davud şarihi Azimabadi’nin (1857) bildirdiğine göre, Hindistan’daki bu fırka daha da ileri giderek, sünnetle amel edenlerin, “Her kim Allah’ın indirdikleriyle hükmetmezse kafirlerin ta kendileridir.” (maide 44) ayetinin hükmüne gireceklerini söylemişlerdir. Bunların peşinden giden birçok genç, sünnete bavurmadan Kur’an’ı daha iyi anlayacaklarını savunmuş ve Kur’an’dan ilginç istinbatlarda bulunmuşlardır.

MISIR'DA SÜNNETİ RED VE KUR'AN TALEBELERİ

19. yüzyılın başından itibaren sünnet ve hadis ile ilgili tartışmaların halk arasında yayılacak kadar geliştiği yer Mısır olmuştur. Birçok kimse bu dönemde sünneti tamamen red etmiştir. Bunların başında Mirza Bakır gelir. Mirza Bakır önce İslam’dan çıkarak Hristiyan olmuş, daha sonra tekrar Müslüman olmuş, yeni içtihatlar peşinde koşmuştur. Daha sonra İngiltere’de çalışmalarını sürdüren Mirza Bakır, Mısır’a sünnetsiz dönmüştür.

Mirza Bakır’ın bu düşüncelerini ilk kez uygulama sahasına koyan Muhammed Tevfik Sıdki adında bir tıp doktoru olmuştur. Onun İslam Kur’an’dan ibarettir başlığı altındaki makale tartışmalara neden olmuştur.

Tevfik Sıdi’nin düşüncelerini okuduğumuzda aynı sözlerin günümüz Türkiye’sinde de söylendiğini görürüz. Bu da olayı sahneleyenlerin aynı merkez olduğunu göstermektedir. Tevfik Sıdki konu ile ilgili şüphe ve eleştirilerini makalesinde yazar ve tüm alimlerin bu konuda düşünmelerini ve görüşlerini belirtmelerini ister.

Geleneksel sünnet anlayışından şüphe ettiğini ve Sünnet konusunda yeni içtihatların olduğunu belirterek eleştirilerini sıralar. Bu eleştirilerin başında hadislerin yazımı konusundaki tartışmalar, Kur’an’ın muhafazaya alınıp hadislerin alınmaması gibi meseleler üzerinde durur. Ardından şunu sorar:

Neden dinin bir kısmı Kur’an, diğer bir kısmı sünnet ile sabit olmuştur?

Ayrıca ilk asırda her tarafın hadislerle dolup taştığını, bundan dolayı kavga ve ihtilafların meydana çıktığını, öyle ki bu din ile taklitsiz olarak amel etmenin imkansız hale geldiğini, her görüş ve mezhebin hadisler sayesinde bu dinde yer bulduğunu, neticede bunu önlemek için de daha kötü bir yola gidilerek ictihad kapısının kapatıldığını iddia eden Tevfik Sıdki, ikinci bir soru yöneltir:

-Bu şartlarda din ile amel etmek mümkün mü?

Sıdki soruya cevap olarak bu dinin kolay ve yaşanılır bir din olduğunu, bütün hadislerle amel vacib olduğu takdirde insanların işlerini güçlerini bırakıp uzun geceler boyunca kalın ciltli hadis kitaplarını mütalaa ederek hayatlarını geçirmek zorunda kalacaklarını belirtir.

Kendisini ve kendisi gibi düşünenleri el-Kur’aniyyun (Kur’ancılar) olarak isimlendiren Tevfik Sıdki, daha da ileriye giderek şöyle der:

-Biz Kur’ancılar diyoruz ki peygamber’e itaat konusunda bizim herhangi bir itirazımız yoktur. Bizim üzerinde durduğumuz sorular, Peygamber, bize Kur’an’ın farz kılmadığı bir şeyi farz kılabilir mi? Şayet farz kılabilirse, devlet yöneticileri de bize beş vakit namaz yerine yedi vakit farz kılabilir mi? Çünkü biz onlara da itaat ile emrolunmuşuz.”

Kısaca Sıdki’ye göre Hz. Peygmaber’in bütün söyledikleri ve yaptıkları ya mendubdur (hiçbir bağlayıcılığı yoktur) ya da sadece yaşadığı asırdaki insanları bağlayıcıdır. Sair insanlara düşen ise Kur’an’dan istinbat ile hayatlarını yönlendirmektir. Din anlayışı, “Beşere vacib olan her şey, Allah’ın kitabında belirtilen hususlardan ibarettir.” Diye formüle eden Sıdki, Peygamberden gelen şeriatı, belli bir zamana has hazırlık dönemi şeriatı olarak tavsif etmiştir.

Sıdki’ye reddiyeler sadece Mısır’dan değil, Hindistan’dan da gelir. Sıdki’ye tutarlı olması tavsiyesinde bulunur. Ancak Sıdki’nin tutarlı olabilmesi için, oturup dini yeni baştan ele alması, abdestten namaza, oruçtan hacca, gerek ibadet gerekse muamelat ile ilgili her konuyu yeniden tanzim etmesi gerekmektedir. Kıldığı namazı, tuttuğu orucu, verdiği zekatı sünnete göre tanzim eden birisinin “Kur’an’dan ibaret” dini sloganıyla ortaya çıkması bir çelişki olurdu. Nitekim Sıdki de bunu yaptı ve bunları Kur’an’a göre yeniden ele aldı. Ancak kur’an’a göre çizdiği namaz şekli istihzalara konu oldu ve pek tutmadı. Neticede görüşünden vaz geçti.

GÜNÜMÜZ

Sıdki her ne kadar görüşünden vaz geçse de bu konudaki tartışmalar bitmedi. Yani Sıdki her ne kadar başlatan kişi olsa da bunu durdurmaya gücü yetmedi. 1970’lere kadar bu tartışma yoğun bir şekilde yaşandı. Fakat ülkemizde bu tartışma 90’lardan sonra alevlenmeye başlandı. Bugün Sünneti kabul etmeyenler ortaya çıkıp kendilerini “Kur’an talebeleri” olarak nitelerken, başka bir ekol de Kur’an ile ilgili şüphe ve tereddüt tohumları ekmeye, Kur’an’ın tarihsel olduğu, eksik ve yanlışları olduğu, günümüz insanlarına hitap etmediği fitnesini ortaya koymaktadır.

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 19 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 19 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 19 24
13. Sivasspor 18 23
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 18 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12