Şeyh Fahrettin Arnasi'nin "Risâletu’l-Vad" Eseri

Her bilim dalında eser yazmayı hedefleyen Şeyh Fahreddin, vadʻ konusunda da bu eserini yazmıştır. Eser her ne kadar küçük bir risale ise de, bir bilim dalını ana hatları ile anlattığı için büyük önem taşımaktadır. Vadʻ ilminin özetlendiği bu küçük risale, müellifin diğer kitap ve risaleleri gibi son derece önemli ve faydalı bir eserdir.

BİLİM TEKNOLOJİ 04.10.2021, 22:58 04.10.2021, 23:12 Ramazan Peri
Şeyh Fahrettin Arnasi'nin "Risâletu’l-Vad" Eseri

Vadʻ ilmi medreselerde okutulan bir bilim dalıdır. Vadʻ, sözlükte bir şeyi bir yere koymak, terim olarak ise, "bir şeyi başka bir şey için (alamet olarak) belirlemektir. Öyle ki, birinci şey bu belirlemeden haberdar olan kişi tarafından anlaşılınca ikinci şey de anlaşılır." Söz olsun veya olmasın birinci şeye "mevzûʻ ", ikinci şeye ise "mevzuʻun leh" denir. Mesela "Ali" kelimesini belli bir şahıs için özel isim olarak belirlemek sözel bir vadʻ dır. Bu belirlemeden haberi olan birisi, Ali kelimesini işittiğinde, hemen onun zihni bu ismin konulduğu şahsa gider. Burada Ali ismi "mevzûʻ", ismin ifade ettiğiz şahıs ise, "mevzuʻun leh" tir. Zamirler, ism-i işaretler, ism-i mevsuller, ism-i fail ve ismi mef'uller de buna kıyaslanabilir. Sözel olmayan vadʻa örnek olarak da bir trafik işaretini gösterebiliriz. Mesela, yoldaki kırmızı ışık, geçiş yasağının işareti olarak konmuştur. Bu işaretin bu yasak için konulduğundan haberdar olan bir kişi, kırmızı ışığı gördüğü zaman geçişin yasak olduğunu anlar ve durur. Burada kırmızı ışık "mevzûʻ”, geçiş yasağı ise “mevzuʻun leh” tir.[1]

Görüldüğü gibi vadʻ ilmi de, bir ilim adamı için öğrenilmesi gereken bir bilim dalıdır. Onun için her bilim dalında eser yazmayı hedefleyen Molla Fahreddin, vadʻ konusunda da bu eserini yazmıştır. Eser her ne kadar küçük bir risale ise de, bir bilim dalını ana hatları ile anlattığı için büyük önem taşımaktadır.

Müellif, eserin başında “vadʻın” sözlük ve terim anlamlarını belirttikten sonra vadʻın kısımlarını açıklamaya geçmekte ve burada vadʻın dört çeşidini zikretmektedir. Buna göre mevduʻ olan şey, özel olarak tasavvur edilebilecek türden ise, bu vadʻ şahsidir, külli bir mefhum ile tasavvur edilebilecek birçok lafızlardan oluşuyorsa, vadʻ nevʻîdir. Mevzuun leh olan mana da, özel olarak tasavvur edilebilecek türden ise vadʻ has (özel), külli bir mefhum ile tasavvur edilebilecek cinsten ise, vadʻ amm (genel) dır. Müellif bu dört kısmı belirttikten sonra, şahsî ve nevʻî vadʻları da dörder kısma ayırıp, bunları örneklerle açıklamaktadır. Bundan sonra da altı faydalı hususu maddeler halinde belirterek risaleye son vermektedir.

Vadʻ ilminin özetlendiği bu küçük risale, müellifin diğer kitap ve risaleleri gibi son derece önemli ve faydalı bir eserdir. Ancak zor olan vadʻ ilminin bu kadar kısa ve öz bir risalede anlatılması, konuların anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Her ne kadar müellif, eserin kapalı yerlerini haşiyelerle açıklamış ise de, bu açıklamalar yeterli değildir. Eserin tamamının bir şerhle açıklanması ve üniversiteler açısından bakire sayılan bu bilim dalının, akademisyenler tarafından Türkçeleştirilip akademik çalışmalarla ciddi ve detaylı bir şekilde incelenip ilim camiasına kazandırılması son derece faydalı olacaktır.

Bu risalenin elimizdeki birinci nüshası 8, ikinci nüshası ise 7 sayfadan ibaret olup, yukarıda zikrettiğimiz Îsâğûcî'nin sonuna eklenerek birlikte basılmıştır.

Muhammed Latif ALTUN

Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı

------------------------------------

[1] El-Arnâsî, Molla Fahreddin, Risaletü’l-Vadıʻ, Mektebetü’t-Terakki, 1963, s. 61.

Yorumlar (0)
28
az bulutlu
Namaz Vakti 30 Haziran 2022
İmsak 03:28
Güneş 05:28
Öğle 13:13
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü