Hz. Peygamber (sav) ve Çevre Eğitimi

İnsanoğlunun tabiatı hor kullanması, tabiatta geri dönüşü olmayan bir yok oluşa neden olmaktadır. Bu nedenle çevreciliğin önemi gittikçe artmaktadır. Çevrecilik, salt bir tabiatı koruma değil bir ahlaki ve sorumluluk duruşudur.

EĞİTİM 14.04.2021, 23:36 Ramazan Peri
Hz. Peygamber (sav) ve Çevre Eğitimi

Çev­reye duyarlı insanlar, hem dini ve hem de ahlaki bir sorumluluk geliştirmektedir­ler. İnsan, tüm ihtiyacını tabiattan karşılamaktadır. Tabiatın kapasitesini artıra­mayacağımıza göre ihtiyaçlarımızı aşağı çekmeliyiz. Fakat bu düşünce modern kapitalizmin kabul edeceği bir olgu değildir. Çünkü kapitalizmde asl olan daha fazla üretimdir. Ama üretim yapılırken çevrenin, yani hayat damarlarımızın da tüketildiğini görmemekteyiz.

İslam'da Çevre

İslam, çevreye önem veren bir dindir. Fakat İslam çevreyi salt bugünkü çev­recilerin anladığı anlamda anlamaz. Bugünkü çevreciler çevreyi sanayinin tü­kettiği alanlardan ibaret görürler. Çevrecilikle de bir anlamda sanayi üretiminin yaptığı pisliklerle mücadele ederler. Fakat bu yok etme işlemini yapan kişilerin iç dünyasını düzeltmek gibi bir davranış sergilemezler. Hâlbuki çevreyi yok eden­lerin önce iç dünyalarını düzeltmeliyiz. Çünkü insanın iç dünyası temiz olmasa çevrede temiz olmaz. Çevreyi şu şekilde sıralayabiliriz.

Hz. Peygamber (sav) ve Çevre Eğitimi

Maddi Çevre

Yakın Çevre İle İlgili Tedbirler: Yakın çevremizden kasıt bedenimiz, elbise­miz ve yaşadığımız meskenlerdir. İnsan önce kendi yakın çevresini temizlemek­le işe başlamalıdır. Bunu da Hz. Peygamber (sav) "temizlik imandandır" diyerek önemini belirtmiştir. Ayrıca kabir azabının insanın beden ve idrar temizliğine dikkat etmemesinden kaynaklandığını belirtmektedir.[1] Hz. Peygamber (sav), pis kokuların ve bu meyanda sidik kokusunun olduğu yere meleklerin girme­yeceğini belirterek, yakın çevrenin bunlardan temizliğine ehemmiyet vermiştir: Ebû Umâme (ra)'dan: Allah Rasûlü (sav) buyurdu: "İdrardan sakının! Çünkü kabir­de kulun İlk hesaba çekileceği şey odur."[2]

Uzak Çevrenin Temizliği:

Sokakların ve yaşadığımız muhitin temizliği anlaşılmaktadır. Hz. Peygamber (sav) şöyle der: "Halkın gelip geçtiği yolda, göl­gelendikleri (kuytu) yerlerde abdest bozanlar eleştirilmiştir. Bazı rivayetlerde "meyve ağaçlarının diplerine abdest bozmak yasaklanmıştır. Ayrıca yollarında kirletilmemesi önemle vurgulanmıştır.[3] [4] [5] Muâz'dan şöyle rivayet edilmiştir: "Ab- dest bozmakta üç lânetlenmeye sebep olacak yerden kaçının: Suyolları, (insanların geçtikleri) yol ortası ve gölgelikler):"274 Huzeyfe b. Useyd ra)dan: Allah Rasûlü (sav) buyurdu: "Kim Müslümanlara, yollarında sıkıntı verirse, lanetlerini hak eder"'275

Suların Korunması:

Fıkıh kitaplarının ilk bölümleri sularla ilgilidir. İslam suların temizliğine önem verdiği gibi, suların korunmasını da hassasiyetle tavsi­ye etmiştir. Ayrıca, nehirlere ve suya bevl etmeyi de yasaklamıştır. Ebû Hureyre (ra)'dan: Allah Rasûlü (sav) buyurdu: "Hiçbiriniz durgun suya bevl edip de sonra orada yıkanmasın!"[6] [7] [8]

Ağaç Dikmeye Teşvik:

İslam, çevreye verdiği önemin yanında çevrenin korunması ve güzelleştirilmesi için ağaç dikmeyi, orman tesis etmeyi önemse- miştir. "Yarın kıyametin kopacağını bilseniz bile, bugün elinizdeki fidanı dikin"277

Sit Alanı ve Yeşil Kuşak Oluşturma:

O, Medine'nin etrafını bir sit alanı­na çevirerek (haram bölge) burada avlanma ve ağaç kesimini yasaklamıştır. Hz. Enes (ra)tan gelen rivayete göre, Aleyhissalatu vesselam, Hayber'den dönerken, Medine'ye yaklaşınca, şehri işaret ederek, "Ya Rabbi! Hz. İbrahim Mekke'yi, haram kıldığı gibi, ben de Medine'yi haram kıldım. Onun iki kayalığı arası haramdır, ağaç­ları kesilemez, hayvanları avlanamaz, otu yolunamaz, ağaçlarının yaprağı silkile- mez.." der.278

Manevi Temizlik

Temizlik, sadece görünen değil görünmeyen bir boyuta da sahiptir. İnsanın iç dünyası kirlenmişse o, çevresine de zarar verir. Bu nedenle İslam, insanın iç dünyasının temizliğine de önem vermiştir. Bunu, ibadetlerle ve iyi insanlarla bir­likte olmayla sağlamaktayız.

Eğitimde Çevre Bilinci

Hz. Peygamber (sav) aynı zamanda iyi bir çevreciydi. Çevrenin korunması için tavsiyelerde bulunduğu gibi, bizzat kendisi de bu konuda örnek oluyordu. Bu davranış, eğitimde çevre bilincinin verilmesine de örnek teşkil etmektedir.

Bilindiği gibi eğitim, aynı zamanda gençlere yeni davranışlar kazandırma yo-

ludur. Bu davranışların en önemlisi de çevre bilincidir. Çünkü yaşadığımız çevre­yi korumasak, çevremizdeki güzellikler yok olduğu gibi, bizim için de yaşanmaz hale gelir. Atalarımız bunu "aslan yattığı yerden belli olur" sözü ile belirtmişler­dir. Çevreyi korumanın önem kazandığı günümüzde bu konunun İslam'da da ne kadar önem verildiğini görmemiz gerekmektedir.

Ebu Hüreyre (ra) anlatıyor: Hz. Peygamber (sav) buyurdu ki: "Bir adam yolda yürürken, yol üzerinde bir diken dalına rastladı. Onu alıp dışarı attı. Cenab-ı Hakk bu davranışından memnun kalarak, ona mağfiret etti".279

Müslim'de Ebu Zerr (ra) hazretlerinden kaydedildiğine göre, Rasûlullah (sav) buyurmuştur ki: "Bana ümmetimin, hayır ve şer, bütün amelleri arz edildi. İyi amel­leri arasında, rahatsızlık veren bir şeyin yoldan atılması da vardı. Kötü amelleri ara­sında yere gömülmeden mescide bırakılmış tükrük de vardı"'[9] [10] [11]

Yine Müslim'de Ebu Berze (ra) anlatıyor: "Ey Allah'ın Rasûlü, bana faydalı ola­cak bir şey öğret, dedim de şu tavsiyede bulundu: "Müslümanların yolundan rahat­sızlık veren şeyleri kaldır"281 Görüldüğü gibi, çevre bilincini yerleştirmeye çalışan Nebi, bunu yerlere tükürülmemesi ve yollardaki zarar verici şeylerin kaldırılma­sına kadar indirmektedir. Fakat maalesef Müslümanlar günümüzde bu konuda gereken hassasiyeti göstermemektedirler.

İbrahim Halil Er

--------------------------------

[1] Abdurrahman b. Hasene (ra)’dan; Rasûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “İsrail oğullarının başına

neler geldiğini bilmiyor musunuz? Onlara idrar bulaştığı zaman, bulaşan yeri keserlerdi. Bizi bu

işten (titizlikten) alıkoydu ve (bu sebeple) kabirde azaba uğradı.” Ebû Dâvud ve Nesâî.

[2] Taberânî, el-Mu’cemu’l-Kehîr

[3] Ebû Hureyre (ra)’dan: Allah Rasulü (sav) buyurdu: “İki lânetçiden kaçının!” “Nedir o iki lânetleyici?” diye sordular; şöyle buyurdu: “Halkın yolu üzerinde ve (oturdukları) gölgelikte abdest bozan kimsedir.” [Müslim ve Ebû Dâvud.]

[4] Ebû Davud

[5] Taberânî, el-Mu’cemu’l-Kebîr

[6] Muvütla hariç, Kütüb-i sitte

[7] Buharî, el-Edebül-Müfred s. 168, Heysemî, a.g.e. 4,, 63. Münâvî, Feyzul-Kadîr 3, 30.

[8] Ebu Davud, Menasik 96. 32

[9] Buhârî, Mezâlim 28, Cemaat 32; Müslim, Birr 128, (1914), İmâret 163, (1914); Muvatta, Salatu’l-Cemaat 6, (1, 131); Tirmizî, Birr 38 (1958); Ebu dâvud, Edeb 172, (5245).

[10] Müslim, Mesâcid 58, (553).

[11] Müslim, Birr 131, (2618).

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 14 Haziran 2024
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:45
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21
Günün Karikatürü Tümü