Baharatlar Şekeri Düşürmede Etkilimi?

Yemeklerimizin vazgeçilmez lezzet öğesidir baharatlar. Günlük olarak sık­lıkla tüketilmeleri sebebiyle sağlık için yararlarına yönelik deneysel bulgular, diğer bitkisel ürünlere kıyasla çok daha fazla dikkati çekiyor. İnsanlar, yemek­lerinde lezzet yanında sağlığı için yarar sağlayabilecek baharatların hangileri olduğunu merak ediyor.

SAĞLIK 19.01.2021, 23:00 20.01.2021, 14:36 Ramazan Peri
Baharatlar Şekeri Düşürmede Etkilimi?

Uygun baharat karışımları ile lezzetlendirilmiş bir yemeğe sanırım kimse hayır diyemez. Ben şahsen, yemek tuzsuz olsa umursamam, ama baharatsız olunca hiç keyif almam.

Baharatlar, insanoğlunun yemeklerinin aroma ve lezzetini düzeltmek, ar­tırmak amacıyla binlerce yıldır yararlandıkları doğal gıda katkılarıdır. Baharat kullanımı özellikle Uzakdoğu’dan (Kore, Çin, Tayland, Hindistan), ülkemizin de içinde bulunduğu Ortadoğu ülkelerine (Türkiye, İran, Arap ülkeleri) doğru bir yoğunluk göstermektedir. Aroma ve lezzetin yanı sıra sindirimi kolaylaştır­dığı, iştahı açtığı bilinmektedir. Ancak son 15-20 yıl içerisinde yapılan bilimsel çalışmalar, baharatların sağlığımız için yararlarının bu kadarla sınırlı kalmadı­ğını ortaya koymaktadır. Yapılan çok sayıda deneysel ve klinik araştırmalar ile baharatların kolesterol ve lipitlerin vücuttaki metabolizmasını hızlandırdığı, trigliserit ve kolesterol seviyesini düzenlediği, şeker hastalarında kan şekerini düşürdüğü, kuvvetli antioksidan özelliği bulunduğu, kanı sulandırdığı, yangı giderici etkileri bulunduğu ve hatta kanser gelişimini önleyebileceğini ortaya konulmuştur. Bu etkileri hangi baharatların hangi kuvvette gösterdiğini ince­lemeden önce, baharatların zararı bulunup bulunmadığı konusundaki düşün­celerimi ifade etmek istiyorum.

Baharatlar sağlığımız için risk oluşturur mu?

Fakültemizde fıtoterapi yüksek lisans eğitimi alan bir meslektaşım, dokto­runun “karabiber” kullanmaması konusunda kendisini uyardığından bahsetti. Nedenini açıklamamış! Benim yazılarımı izleyenler bilir, “Nedeni açıklanma­yan hiçbir bulgu ya da yorum bilimsel değildir”. Yani kişisel kanaatin ya da sezginin pozitif bilimde yeri yoktur. Acaba meslektaşımızı bu kanaate yönlen­diren ne olabilir diye bilimsel kaynakları inceledim. Karabiberin içerisindeki o güzel aromasını veren uçucu yağın haricinde, yakıcı baharlı lezzetini veren “piperin” ve türevi maddeler (alkaloit yapısında) bulunduğu bilinmektedir. Ancak karabiber içerisindeki piperin bileşiklerinin oranı son derece düşüktür (yüzde 5 civarı). Safpiperin kullanılarak yapılmış çalışmalarda elde edilen bazı deneysel sonuçların baharat olarak kullanılan karabiber meyvesine de atfedil­mesi bence doğru bir düşünce değil. Bu deneylerden birinde piperinin hamile deney hayvanlarında düşüğe yol açtığı gözlenmiş. Ancak deney hayvanlarında bu etkiyi 50 mg/kg dozda (miktar) tespit etmişler. Şimdi bu ne demek? İnsanın tahminen 3-4 avuç dolusu karabiber meyvesini ağzında çiğneyerek yutması gerekiyor ki, bu mümkün olabilir mi bilmiyorum! Ayrıca çiğneyerek yuttu­ğu karabiberin tümünün sindirim sisteminden emilmesi gerekir ki, bu da pek mümkün değil.

Yapılan diğer çalışmalarda, yine piperin maddesinin, birlikte alınan ilaçla­rın bağırsaklardan emilimini artırdığı bildiriliyor. Deney hayvanlarında bazı ilaçların kan seviyelerinde, uygulanan piperin miktarına göre artış görülmüş. Ancak yine dikkatinizi çekerim, deneylerde yüksek miktarlarda (20 miligram) saf piperin kullanılmış. Aslında karabiberin bu etkisinden Uzakdoğu tababe­tinde de yüzlerce yıldır yararlanıyor, hazırlanan geleneksel ilaç terkiplerinin içerisine ilave edilerek etkinin artması sağlanıyor. Ancak baharat olarak kul­landığımız karabiber miktarının karaciğerde hasara yol açması ya da hamile­lerde düşüğe neden olması veya başka bir yan etki beklenmesi doğru olmaz. Her zaman belirttiğim gibi “her şeyin azı yarar, fazlası zarar”.

Yemek sonrası insülin, kolesterol ve trigliserit düzeylerinde gözlenen yük­selme baharatlar ile önlenebilir

Yemeklerimizin vazgeçilmez lezzet öğesidir baharatlar. Günlük olarak sık­lıkla tüketilmeleri sebebiyle sağlık için yararlarına yönelik deneysel bulgular, diğer bitkisel ürünlere kıyasla çok daha fazla dikkati çekiyor. İnsanlar, yemek­lerinde lezzet yanında sağlığı için yarar sağlayabilecek baharatların hangileri olduğunu merak ediyor. Çok sayıda bilimsel çalışmada, çeşitli baharatların vücut işlevleri için yararlarını ortaya koyan deneysel bulgular yayımlanıyor. Baharatların hemen hepsinin ortak özelliği, değişen seviyelerde antioksidan etki göstermeleri. Birçok kronik hastalığın başlıca etkenleri arasında oksida- tif hasar önemli rol oynadığı için, antioksidan etkili maddeler son yılların en dikkati çeken konuları arasında. Amerikan Tarım Dairesi (USDA) gıdaların antioksidan etkilerini deneysel yöntemlerle (ORAC) inceleyerek bir veri taba­nında topladı. Yapılan antioksidan etki sıralamasında baharatlar en üst sıralar­da yer alıyor. Listedeki en etkili baharatların, şeker ve lipit metabolizması ile yangı tepkimelerinde etkili olduğu görülüyor.

Amerika’da yapılan küçük ölçekli bir klinik çalışmanın sonuçları yakın geç­mişte yayımlandı. Çalışmada 30-65 yaşları arasında sigara içmeyen, herhangi bir ilaç kullanmayan 6 sağlıklı erkek gönüllüye yüksek antioksidan etkili baha­rat karışımı (14 gram) ile lezzetlendirilmiş tavuk yemeği içeren bir diyet me­nüsü verildikten sonra alınan kan örneklerinde, plazma antioksidan kapasite­si (ORAC, demir-redükleyici antioksidan etki, total tiyol), kan şekeri ve lipit değerleri değerlendirilmiş. Aynı deney grubuna bir hafta sonra, bu defa aynı tavuklu diyet menüsü baharat ilave edilmeden verilmiş. Sonuçların daha net yorumlanabilmesi için, gönüllülerin bu son uygulamadan 48 saat öncesinden başlayarakantioksidan etkisi olabilecek herhangi bir besin almaması sağlanmış.

Yapılan değerlendirmede baharat içerikli yemeğin baharat içermeyen ye­meğe oranla yemek sonrası insülin ve trigliserit seviyelerini belirgin bir şekilde düşürdüğü görülmüş. İnsülin seviyesinde yüzde 21 ve trigliserit seviyesinde ise yüzde 31 daha düşük bir seviye sağlanırken, glikoz seviyesi üzerinde bir etkisi bulunmadığı bildiriliyor. Diğer taraftan, baharatlı yemeğin kolesterol düzeyle­ri (total ve HDL) üzerinde herhangi bir etkisi gözlenmemiştir.

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 28 Şubat 2024
İmsak 06:10
Güneş 07:34
Öğle 13:22
İkindi 16:27
Akşam 18:59
Yatsı 20:18
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 72
2. Fenerbahçe 27 70
3. Trabzonspor 27 46
4. Beşiktaş 27 46
5. Kasımpasa 27 39
6. Sivasspor 27 37
7. Başakşehir 27 36
8. Rizespor 27 36
9. Antalyaspor 27 35
10. Kayserispor 27 35
11. Samsunspor 27 33
12. A.Demirspor 27 32
13. Alanyaspor 27 30
14. Karagümrük 27 29
15. Ankaragücü 27 29
16. Hatayspor 27 29
17. Konyaspor 27 28
18. Gaziantep FK 27 28
19. Pendikspor 27 26
20. İstanbulspor 27 12
Takımlar O P
1. Eyüpspor 24 58
2. Göztepe 24 49
3. Kocaelispor 24 44
4. Bodrumspor 24 42
5. Sakaryaspor 24 40
6. Boluspor 24 39
7. Bandırmaspor 24 39
8. Ahlatçı Çorum FK 24 38
9. Gençlerbirliği 24 33
10. Erzurumspor 24 30
11. Keçiörengücü 24 30
12. Manisa FK 24 28
13. Ümraniye 24 27
14. Şanlıurfaspor 24 23
15. Tuzlaspor 24 23
16. Adanaspor 24 23
17. Altay 24 15
18. Giresunspor 24 7
Takımlar O P
1. Liverpool 26 60
2. M.City 26 59
3. Arsenal 26 58
4. Aston Villa 26 52
5. Tottenham 25 47
6. M. United 26 44
7. Brighton 26 39
8. West Ham United 26 39
9. Wolves 26 38
10. Newcastle 26 37
11. Chelsea 25 35
12. Fulham 26 32
13. Crystal Palace 26 28
14. Bournemouth 25 28
15. Everton 26 25
16. Brentford 26 25
17. Nottingham Forest 26 24
18. Luton Town 25 20
19. Burnley 26 13
20. Sheffield United 26 13
Takımlar O P
1. Real Madrid 26 65
2. Girona 26 59
3. Barcelona 26 57
4. Atletico Madrid 26 52
5. Athletic Bilbao 26 49
6. Real Betis 26 42
7. Real Sociedad 26 40
8. Las Palmas 26 36
9. Valencia 25 36
10. Getafe 26 34
11. Osasuna 26 33
12. Deportivo Alaves 26 29
13. Villarreal 26 29
14. Rayo Vallecano 26 25
15. Sevilla 26 24
16. Mallorca 26 24
17. Celta Vigo 26 21
18. Cadiz 26 18
19. Granada 25 14
20. Almeria 26 9
Günün Karikatürü Tümü