Bilimsel Çalışmaların Sonuçlarını Yorumlamak

Bilimsel çalışmalarda esas olan, bakış açısının iyi seçilmesi ve yorumlan­masıdır. Ayrıca doğru yöntemlerin seçilmesi son derece önemli!

SAĞLIK 17.01.2021, 20:36 17.01.2021, 21:38 Ramazan Peri
Bilimsel Çalışmaların Sonuçlarını Yorumlamak

Bilimsel boyutta yürütülen deneysel (in vitro, in vivo), klinik (insan) ve saha (epidemiyolojik) çalışmalarının sonuçları, sentetik ya da doğal (bitkisel, hayvansal vb) kaynaklı ilaç araştırmalarının en önemli kademesini oluştur­maktadır. Ancak bu araştırmaların yürütülmesini planlarken ve sonuçlarını değerlendirirken, bulgulara bakış açısı, doğru yorum yapılabilmesi bakımın­dan son derece önemlidir. Bir çalışmada elde edilen sonuçlar farklı bir şekilde değerlendirildiğinde tamamen zıt yorumlar çıkarılabiliyor. Nitekim birkaç yıl önce gazetelerde yer Antidepresanlar etkisizmiş” başlıklı manşetleri belki ha­tırlarsınız. Benzer şekildeVitaminler etkisizmiş” manşetleri de hafızalardadır.

Bilimsel bulguların değerlendirilmesi ile ilgili olarak çok sevdiğim bir fıkra sizlere bu konuda bir fikir verecektir sanırım.

Bilim adamları “pirelerin öğrenme yeteneği” üzerinde çalışma yapmaya karar verir. Pire masaya vurulduğunda sıçrayacak şekilde eğitilir. Pire her ma­saya vurulduğunda sıçrar. Ardından bir bacağı koparılıp tekrar masaya vu­rulduğunda yine sıçrar, bir bacak daha koparılır, yine sıçrar, üçüncü bacağı da koparıldığında artık pire sıçrayamaz. Bunu gözleyen bilim adamları deney sonucunu şu şekilde yorumlar: “Üç bacağı koparılan pireler sağır oluyor’:

Doğru yöntemin önemi

Bilimsel çalışmalarda esas olan, bakış açısının iyi seçilmesi ve yorumlan­masıdır. Ayrıca doğru yöntemlerin seçilmesi son derece önemli! Birkaç yıl önce Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), o tarihe kadar domates ve likopen üzerinde yayınlanmış 145 bilimsel çalışmanın sonuçlarını değerlendirerek, domatesin kansere karşı koruyucu yararı bulunmadığına karar vermişti. Bu konuda bir başka örnek ise şu şekilde:

80’li yılların başında ortaya atılan meşhur kavramFransız Paradoksu, kır­mızı şarabın ve antioksidanların kalp ve damar sağlığı bakımından önemini ortaya koymuştu. O zamandan beri insanlar domates ve etkili bileşeni liko- peni, üzüm çekirdeği ve etkili bileşeni resveratrolü, yeşil çay ve etkili bileşeni epigallokateşin gallatı sağlıklı bir yaşam için kurtarıcı olarak görüyor. Anti- oksidanlar bakımından zengin ama yağ bakımından fakir bir diyeti, kırmızı şarap ve egzersizi uzun sağlıklı bir yaşamın anahtarı olarak algılıyor! Acaba bunları yaparsak gerçekten kalp ve damar sağlığımızı koruyabilir miyiz? Bu konuyu irdelemek için isterseniz şimdiye kadar yayınlanmış bilimsel saha ça­lışmalarının sonuçlarını değerlendirelim.

Bulgu 1- Japonlar çok az yağlı yiyecekler tüketirler, İngiliz ve Amerikalılar­dan daha az kalp krizi geçirirler.

Bulgu 2- Meksikalılar çok yağlı yiyecekler tüketirler, İngiliz ve Amerikalı­lardan daha az kalp krizi geçirirler.

Bulgu 3- Japonlar çok az kırmızı şarap tüketirler, İngiliz ve Amerikalılardan daha az kalp krizi geçirirler.

Bulgu 4- İtalyanlar da, Fransızlar da yüksek ölçüde kırmızı şarap tüketirler, İngiliz ve Amerikalılardan daha az kalp krizi geçirirler.

Bulgu 5- Almanlar çok yüksek miktarda bira, sosis ve yağlı yiyecekler tüke­tirler, İngiliz ve Amerikalılardan daha az kalp krizi geçirirler.

Yukarıdaki beş çalışmanın bulgularını bilimsel olarak değerlendirirsek...

SONUÇ

İstediğiniz herşeyi yiyebilir ve içebilirsiniz. Hiçbir önemi yok. Kalp krizine neden olan şey aslında, “İngilizce konuşmaktır”.

Espri bir yana, eğer bilimsel çalışma tasarımı doğru yapılmazsa sonuçların yukarıdaki fıkra gibi İngilizce konuşmak öldürür şeklinde yorumlanması mümkündür. Sözgelimi çalışma tasarımını likopen taşıyan ilaçlar kullanarak yapıyorsanız, bu durumda ilacın kalitesi büyük önem taşır. Mesela, likopenin “cis ve trans” adlı iki kimyasal izomerinin çözünürlükleri farklıdır. Dolayısıyla hazırlanan ürünün ağızdan alındığında iyi bir emilim gösterecek şekilde for­müle edilmesi gerekir. Deneyde kullanılan likopen ilacı yeterli kalitede değilse, alınacak sonuçlar da yanıltıcı olabilecektir.

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 26 Mayıs 2024
İmsak 03:38
Güneş 05:30
Öğle 13:06
İkindi 17:04
Akşam 20:32
Yatsı 22:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 83
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Sevilla 38 42
14. Celta Vigo 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21