Bitkisel İlaca İlgi Neden Artıyor?

Kâinattaki en önemli olaylardan biri kuşkusuz “fotosentez”dir. Mikrosko­bik canlılardan en gelişmiş canlı olan insanoğluna kadar evrendeki tüm canlı­lar, yaşamlarını bu basit doğa olayına borçludur.

SAĞLIK 17.01.2021, 20:24 19.01.2021, 22:52 Ramazan Peri
Bitkisel İlaca İlgi Neden Artıyor?

Fotosentez sonucu bitkilerde meydana gelen zengin kimyasal yapı çeşitliliği, bugün teknolojik olarak en ge­lişmiş laboratuarlarda bile bazen aynı özgüllükle taklit edilemiyor.

İlkel insanın bitkilerle ilişkisinin ne zaman ve nasıl başladığını kesin olarak bilemiyoruz. Bitkilerin tedavi amacıyla kullanılmasına dair mevcut ilk yazılı bilgilerin tarihi, milattan önce beşbin yıllarına kadar gidiyor. O zamandan bu zamana kişisel deneyimlere bağlı olarak gelişen halk ilaçları, özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kimyasal tekniklerde görülen gelişme karşısında ye­nik düşmüş, önemini kaybetmişti. Sentezlenen maddeler ile hazırlanan ilaçla­rın kolaylıkla temin edilebilmesi ve kısa sürede etkisini gösterebilmesi büyük avantajdı; hastalar memnun, hekim memnundu. Ancak insanlar 1960’lı yıllar­da Talidomit faciası ile bu rüyadan uyandı. Hamilelerde bulantı ve kusmayı önlemek için verilen ilaca bağlı olarak kolsuz-bacaksız bebeklerin doğumu, sentetik ilaçların güvenilirliğinin sorgulanmasını sağladı.

Özellikle 1980’li yılların ortalarından itibaren bitkisel ilaçlara olan ilginin hızla yükselişe geçtiğini görüyoruz. Bunu basit bir şekilde doğaya dönüş şek­linde yorumlamak yanlış olur. Günümüzün modern insanının bunca teknolo­jik gelişmeyi bırakıp binlerce yıl önce olduğu gibi atalarından kalma yöntem­lerle tedavi olmaya çalışması söz konusu olamaz. Peki, bu değişimin sırrı ne?

Son 40-50 yılda teknolojide gözlenen gelişmeler tüm bilim alanlarında ol­duğu gibi tıp ve eczacılık bilimlerinde de devrim niteliğinde değişimlere yol açmıştır. Bu süreçte hastalıklara yol açan başlıca etkenler ortaya konulmuş, farmakolojik araştırmalar ile atalarımızın kullandığı halk ilaçlarının etkileri deneysel olarak açıklanabilmiş, bitkilerin kimyasal bileşimleri belirlenmiş, et­kiden sorumlu bileşenleri tespit edilmiştir. Dolayısıyla günümüzde bitkisel te­davi (fıtoterapi), atalarımızın uyguladığı şekliyle değil, günümüzün teknolojik gelişme ve beklentilerine uygun olarak değişim göstermiştir. Bu bakımdan bi­limsel bulgulara dayalı olarak uygulanan yeni bitkisel tedavi kavramını “güncel fitoterapi” olarak adlandırmak doğru olacaktır. Yani bu basit bir şekilde doğa­ya dönüş değil, “doğa devrimi’üir.

Diğer taraftan, yapılan bilimsel çalışmalar doğanın nasıl bir sinerji ustası olduğunu ortaya koyuyor. Bitkilerin içerisindeki farklı yapı ve etkilerdeki bi­leşenler birarada düşük miktarlarda uygulandığında gözlenen biyolojik etki, bu bileşenlerin ancak tek başına yüksek miktarlarda uygulanması ile sağlana­bilmektedir. Buna en güzel örneklerden biri unutkanlık ve demans (bunama) tedavisinde önerilen “Ginkgo” yapraklarıdır. Ginkgo yaprak özütünün 20 mi­ligram miktarda uygulanması ile gözlenen biyolojik etkiyi sağlayabilmek için, Ginkgo’nun içerisindeki etkili madde olarak tespit edilen ginkgolitlerin 240 miligram miktarda uygulanması gerekmektedir. Yani istenen biyolojik etki 10 misli daha düşük dozda sağlanabiliyor. Bitkinin içerisindeki diğer bileşenler, etkili bileşenin vücuttaki emilimini artırarak, stabilitesini artırarak, metabo­lizmasını düzenleyerek vb şekillerde ilacın etkinliğinde rol oynayabilmektedir. Yani bizim bu konuda doğadan öğreneceğimiz daha çoook şeyler var.

O halde günümüzde bitkilerden sağlığımızı korumak ve tedavi amacıyla yararlanırken, etkili bir uygulama için bilimsel bulguların göz önüne alınması gerekiyor. Bu yazıda, basit bir şekilde falanca bitki şunlara iyi gelir şeklinde bir listeleme yapmayı tercih etmeyeceğim. Onun yerine sağlığımızı korumak, has­talıkların önlenmesi ve tedavisi amacıyla bitkilerden ne şekilde yararlanabile­ceğimiz konusunda daha rahat karar verebilmenizi sağlayabilmek için, mevcut bilimsel bulguları güncel bulgular ile birlikte yorumlayarak sizlere aktarmaya çalışacağım. (Haberin Kapısı/Sağlık bölümünde bu konularda yazılar devam edecektir.) Bu konuda çok yararlı olabileceğini düşündüğüm saha çalışma­ları (epidemiyolojik) veya klinik deney sonuçlarını sizlere mümkün olduğun­ca basit bir dille yorumlamaya çalışacağım. Bu suretle deney koşullarının ne derecede sizin beklentilerinize uygun olduğunu görerek karar verebilmenizi kolaylaştıracağını ümit ediyorum.

Kitaptaki bilgiler güncel bilimsel bulgulara dayanarak görüşlerimi yansıt­maktadır. Ancak gelecek zamanlarda farklı ortamlarda farklı koşullar altında elde edilecek bulgulara bağlı olarak bu bilgilerin değişmesi olasıdır. Bir bilim adamının ifade ettiği gibi, “Bugün doğru bildiklerimizin yarısı yanlış, ama hangi yarısı?”

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Aralık 2022
İmsak 06:36
Güneş 08:07
Öğle 13:00
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü