Şeyh M. Nurullah Seyda El-Cezeri'nin Mürşidi Şeyh Seyda (KS)

Şeyh Seyda;1925’te Şeyh Said olayının çıkması ve aynı yıl tekkelerin kapatılması üzerine diğer aile fertleri, yeğenleri ve bazı öğrencileriyle birlikte memleketinden ayrılmak zorunda kaldı. Önce Cizre’nin yakın bir köyü olan Çiftik’e, sonra Musul’a gitti. Oradan Şam’a geçti ve memleketi olan Cizre’ye 1928’de döndü.

TASAVVUF 02.01.2021, 21:54 12.01.2021, 22:21 Ramazan Peri
Şeyh M. Nurullah Seyda El-Cezeri'nin Mürşidi Şeyh Seyda (KS)

Muhammed Nurullah Seyda’nın Murşidi, babası Şeyh Muhammed Saîd’tır. Şeyh Muhammed Saîd Cizre’de 1308/1890 yılında doğmuştur. Babası Şeyh Ömer ez-Zengani’dir. Annesi Halime Hatundur. Muhammed Saîd altı aylık iken babası vefat etmiş ve yetim kalmıştır. Babasının vefat haberini alan Şeyh Hüseyn-i Basreti[1] taziye için Cizre’ye gelmiş. Taziyede iken yetim kalan hocasının küçük oğlu Muhammed Saîdi görmek ister. Hocasının oğlu yanına getirilir. Bebeği gördüğünde onu çok sever ve der ki: “Bu benim büyük Seydamın son hatırasıdır, artık ona Seyda[2] denilsin”.

Daha bebekken Seyda sıfatı bir isim olarak verildi. Yedi yaşına kadar konuşmadığı için herkes onun sağır ve dilsiz olduğunu düşünmüştür. Ailesi onun konuştuğunu öğrenince Kur’an’ı Kerime başlatmıştır. İlk Kur’an hocası büyük dayısı 2. postnişin Şeyh Abdülhakim-i Dirşevi’dir. Kur’an’ı Kerimi bitirdikten sonra annesinin yanından ayrılmıştır, cami ve medreselerde kalmış. Geceleri battaniyeye sarılarak yatarmış. Medresede yedi yıl yazılmadan sadece ezber okutulan sarf ve nahiv ilmini ezberleyerek eğitimini tamamlamıştır. Şeyh Abdülhakim-i Dirşevi vefat edince, Muhammed Saîd Seyda medrese eğitimini abisi Şeyh Siracuddin Hazretlerinden tamamladı ve ilim icazetini ondan aldı. İlim icazetini aldıktan sonra ilk tarikat iznini büyük abisi 3. Postnişin Şeyh Muhyiddin el-Cezeri'den aldı. Şeyh Muhyiddin el-Cezeri 1914’te vefat edince küçük dayısı 4. postnişin Şeyh Muhammed Nuri Dirşevi’ye bağlanmıştır. Medreseden sorumlu olan abisi Şeyh Siracuddin 1920 yılında vefat etmiştir. Onun yerine Şeyh Muhammed Saîd Seyda medrese sorumluluğunu üstlenmiştir. Aynı anda da dayısı Şeyh Muhammed Nuri Dirşevi’nin yanında seyr u sülük hayatı yaşamış ve tarikat icazeti kendisine verilmiştir. Böylece halife olarak tarikat çalışmalarına devam etmiştir. 4. Postnişin Muhammed Nuri Dirşevi kendisinden sonra Şeyh Muhammed Saîd Seyda’ya halife olarak postnişin ve irşat makamına geçmesini ona vasiyet etti. Şeyhin 1924 yılında vefatından sonra 5. postnişin olmuştur.[3] Şeyh Muhammed Saîd Seyda tasavvuf yolunda zaman zaman cezbeye kapılırdı. Bu cezbe sırasında bazen kışın dondurucu soğuğunda Dicle’ye iner, nehrin buzlarını kırarak içine dalar ve saatlerce öyle kalırdı. Bazen de yazın kavurucu sıcağında soba yaktırırdı. Şeyh Seyda fakirlere karşı çok merhametli ve şefkatli davranırdı. Onlara sürekli yardım ederdi.[4] 1925’te Şeyh Said olayının çıkması ve aynı yıl tekkelerin kapatılması üzerine diğer aile fertleri, yeğenleri ve bazı öğrencileriyle birlikte memleketinden ayrılmak zorunda kaldı. Önce Cizre’nin yakın bir köyü olan Çiftik’e, sonra Musul’a gitti. Oradan Şam’a geçti ve memleketi olan Cizre’ye 1928’de döndü. Bu dönemde kışın Cizre’de, yazın Serdehl köyünde ve komşu köylerde ders ve irşad faaliyetlerine devam etti. 7 Ocak 1968 tarihinde vefat ettti. Cizre’de aile mezarlığına defnedildi ve kabrinin üzerine bir kubbe inşa edildi.[5]

Şeyh Seyda'nın Çocukları

Muhammed Ataullah Seyda el-Cezeri,

Şeyh Muhammed Nurullah el-Cezeri,

Şeyh Ömer Faruk Seyda el-Cezeri,

Muhammed Baki Seda el-Cezeri,

Abdullah Veli Seyda el-Cezeri,

Muhammed Safvetullah el-Cezeri.[6]

Şeyh Seyda'nın Halifeleri

Seyyid Şeyh Muhammed Beşîr-i Alakamişî, Herzeh/İdil,

Seyyid Şeyh Fahreddîn Yıldız el-‘Arnâsî sümme’l-Batmânî,

Seyyid Şeyh Kino Şeyhhasenî, Herzeh/İdil,

Seyyid Şeyh Halil Aksoy es-Serdifî el-Bicırmanî, Altıyol Köyü/Dargeçit,

Seyyid Şeyh Yusuf Öz Kefsurî, Dumanlı Köyü/İdil,

Şeyh Abdussamed Ca’dî-i Diyarbekrî el-Âmedî, Besni/Adıyaman,

Şeyh Ma’rûf Gerûşî Batmanî,

Şeyh Muhammed Beşîr Ataç Halilî sümme’l-Bâseyî,Kılavuz Köyü/Dargeçit,1959,

Şeyh Mûsâ el-Gundıkî el-‘Umerî, Kızıltepe/Mardin, 1959,

Şeyh Mustafa Derêcî sümme’l-Kereşî, Botan/Cizre, 1959,

Seyyid Şeyh Kutbeddîn Kûrıkî Batmanî,

Seyyid Şeyh İhsân Bulanığî/Melekendî, Muş,

Şeyh Cemîl el-Antâkî ed-Dânışmânî,

Şeyh Cemîl el-Antâkî,

Şeyh Muhammed Ali es-Samandağî el Antakî,

Seyyid Şeyh Ali Erzen Fındıkî, Botan/Cizre,

Şeyh Abdülhamîd Urfevî,

Şeyh Muhammed Emin Er Çermukî, Âmed/Diyarbakır, 1952,

Şeyh Muhammed Hıdırilyâsî, Âmed/Diyarbakır,

Şeyh Muhammed Mehdî Hıdırilyâsî, Âmed/Diyarbakır,

Şeyh Ali Bakustanî, Savur/Mardin,

Şeyh Abdullah Fırfelî, Ulak/İdil,

Seyyid Şeyh İbrahîm Karsî, Iğdır/Kars,

Şeyh Süleyman Bêspinnî, Ciro/Silopi,

Şeyh Zübeyir Gıtteyî, Mete/Silopi,

Şeyh Abdürrahîm Bismilî, , Âmed/Diyarbakır,

Şeyh Muhammed Üveys Derîkî, Mardin,

Şeyh Muhammed Şerif Surucî, Urfa,

Şeyh Mustafa Doğubâyezîdî, H.1386,

Şeyh Muhammed Nûrî Doğubâyezîdî, H. 1386,

Şeyh Muhammed Salih el-Cevvâdî,

Şeyh TâhirKarsî.[7]

Şeyh Seyda'nın Eserleri

Kitabu Ahkâmi’l-Envat, 1368/1949, Kameriyye matbaası, Dimeşk.

ed-Dâbıta fi’r-Rabıta, 1430/2009, Zaman Yay, İstanbul.

et-Te’lif fit-Te’lif, 1377/1957, Darü’ş-Şarkı’l-Arabi matbaası

el-Mecmeu’s-Sağîr, 1382/1963, Dimeşk.

et-Tıbbu’n-Nebevî.

et-Tasavvuf.

Tenbîhü’l-Müsterşid.

Manzumeler.[8]

Midat TOKHTAROV Bursa/2012

---------------------

[1] Şeyh Hüseyn-i Basreti Şeyh Ömeri Zengani’nin talebesi ve kendisinden icazet almıştır.

[2] Seyda kürtçede büyük hoca ve herkesi okutabilecek ilim ve kabiliyete sahip kimse anlamına gelir.

[3] Şeyh Abdussamed el-Fârkınî , a.g.e.,ss. 40-45

[4] “Şeyh Seyda”, Evliyalar Ansiklopedisi, İstanbul, 1993, XI, 298,299.

[5] Abdurrahman Adak, “SEYDA, Muhammed Said”, DİA, İstanbul 2009, XXXVII, 21.

[6] Şeyh Abdussamed el-Fârkınî, Mektubât, s 49.

[7] Şeyh Abdussamed el-Fârkınî, a. g.e, ss 51-55.

[8] Salih Aşık, , Sahibü’l Vechi’l Kameri Ay YüzlüŞeyh Muhammed Saîd Seyda el-Cezeri (K. S) Hayatı ve Şahsiyeti, Dahi Yay, Erzurum, 1982, ss. 49-61.

Yorumlar (3)
İlhan 2 yıl önce
Allah razı olsun
Cemalettin İlgezdi 2 yıl önce
Mekanı Cennet olsun.Allah Soyunu kıyamete kadar korusun.Rab bin şefaat ine nail etsin inşAllah.
Hasan Kaplan 11 ay önce
Büyüklerimizden duydum köyümüze geldi kıble tarafını köylülere gösterdi seyh seyda kendisine büyük saygı sevgi besliyorum
Namaz Vakti 26 Kasım 2022
İmsak 06:27
Güneş 07:57
Öğle 12:56
İkindi 15:23
Akşam 17:46
Yatsı 19:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Pendikspor 13 24
3. Keçiörengücü 13 24
4. Samsunspor 13 23
5. Rizespor 13 22
6. Bodrumspor 14 22
7. Boluspor 13 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 14 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 13 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü