Şeyh Seydâ (KS) El-Cezeri'nin Tekke ve Dergâhların Kapatılması

Şeyh Seydâ el-Cezerî 1925’te Şeyh Saîd olayının çıkması ve aynı yıl tekkelerin kapatılması üzerine diğer aile fertleri, yeğenleri ve bazı öğrencileriyle birlikte memleketinden mecburi olarak ayrılmıştır.

TASAVVUF 20.12.2020, 02:28 12.01.2021, 22:26 Ramazan Peri
Şeyh Seydâ  (KS) El-Cezeri'nin Tekke ve Dergâhların Kapatılması

Şeyh Hüseyin Basretî’nin ailesi ve Şeyh Reşid ed-Dırşevî’nin ailesi de İngilizler’in işgali altında bulunan Cizre’den göç etmek zorunda kalmıştır. İlk önce Cizre’nin doğusunda olan Çiftik Köyünde kalmışlar daha sonra Musul ûlemasının istekleri üzerine Musul’a giderek oraya yerleşmişlerdir. [1] Aile ile kan bağları olmamalarına rağmen, Şeyh Seydâ’nın talebelerinden ve ilk ilim mücâzlarından olan Mele Ramazan-i Cilekî-i Botî ve Mele Süleyman-i Hoserî de muhabbet ve manevî yakınlıklarından olacak ki bu hicrete katılmışlardır. [2] Hicretlerinin ilk durağı Suriye, ardından Irak’ın Musul şehri olmuştur. Yaklaşık iki buçuk, üç sene kadar orada kalmışlardır.[3]

Şeyh Seydâ_El-Cezerin

Bu üç aile, çalışanlarının olmaması ve kıtlığın var olduğu bir dönemde yaşamalarına rağmen yoksulluklarını kimseye hissettirmemeye çalışmışlardır. Bazı Musullu hayırseverler Ramazan ayı geldiğinde onları iftara davet etmişlerdir. Şeyh Seydâ el-Cezerî bununla ilgili şu anılarını anlatmıştır: “Bir gün Musullu bir hayırsever bizleri iftara davet etti. Bizde davete icabet ederek evine gitmek üzere adamı takip edip yürüdük. O kadar çok yürüdük ki ancak iftar vaktinde varabildik. Akşam ezânı okunduktan sonra sofra serildi. Sofraya çok sayıda kapağı kapalı olan yemek tabakları getirildi. Kapakları kaldırınca baktık ki tüm tabaklarda sadece haşlanmış beyaz turp var. Sofrada haşlanmış beyaz turptan başka bir şey yoktu. Bunun üzerine herkes birbirine baktı durdu. İlk kez böyle bir yemekle karşılaşıyorlardı. Fakat sırf adam mahcup olmasın diye iftarımızı zevkle yemeye başladık.” Yine başka bir hatırasında aktardığına göre yine Musullu bir adam onları iftara davet ediyor. Adamın evine gidiyorlar. Bu adam her türlü ikramda bulunuyor ve çok hizmet ediyor. Öyle hizmet ediyor ki tüm misafirleri bu aşırı hizmetlerinden dolayı hayrette bırakıyor. İftardan sonra kapıda onları uğurlarken adam misafirlerine diyor ki “verin bakayım yemek ve hizmet ücretlerimi!” Oysaki bu adam bu aşırı hizmet ve ikramlarını ücretli olarak yapıyormuş. Hiç kimsede de bir kuruş bile yokmuş. Bunun üzerine Şeyh Seydâ adamı yanlarına alarak “gel, sana kaldığımız yerde ücretlerini veririz!” diye ikna etmiş. Beraberce eve vardıklarında Şeyh Seydâ annesinin tek kulağındaki altın küpesini istemiş ve adama yemek ve hizmet karşılığını böylece ödemiştir.[4-5] Bu hatıralardan da anlayacağımız gibi Şeyh Seydâ ve beraberindeki diğer aileler tekkeler ve dergâhların kapatılma sürecinde hem medrese ve tarîkat çalışmalarına ara vererek hicret etmiş hem de birtakım maddi sıkıntılarla baş etmeye çalışmışlardır.

Şeyh Seydâ, Musul’da tanıştığı Şeyh Muhammed Salih el-Cevvâdî adındaki tanınmış kıraat âliminin kendisine intisap etmesi sonucunda ona hem ilmî hem de tasavvufî hilafet icâzeti vermiştir. Bunun yanında Şeyh Seydâ da adı geçen kıraat âliminden kıraat ve tecvid dersleri alarak “Kıraat-ı Seb’a” ve “Kıraatı Aşara” dan icâzet almıştır. Şeyh Seydâ’nın: “Şark ulemasının müthiş ilimlerle mücehhez olmalarına rağmen, kıraat ve tecvid ilminde ne kadar noksan olduğumuzu Musul’daki bu zevatlarla tanıştıktan sonra hissettim.” demesi üzerine kıraat âlimi Şeyh Muhammed Salih el-Cevvâdî’de: “Ben tasavvuf ve manevi ilimlerin önemini ancak Şeyh Seydâ el-Cezerî ile tanıştıktan sonra anladım, hayatımın da onunla tanıştıktan sonra bir anlam kazandığını hissettim.'’ Diyerek düşüncelerini dile getirmiştir. 

Şeyh Seydâ el-Cezerî

Şeyh Muhammed Salih el-Cevvâdî’ye kaç yaşındasın diye sorulduğunda, demiş ki: “Ben şu yaştayım ancak şeyhim ve hocam olan Şeyh Muhammed Saîd Seydâ el-Cezerî ile geçirmiş olduğum üç, üç buçuk seneyi yaşamış olarak düşünüyorum.” Yine Şeyh Muhammed Salih el-Cevvâdî, Şeyh Seydâ’dan ders aldığı yeri demir parmaklıklarla çevirip fırsat buldukça da ziyaret etmiştir.[6]

Bu iki âlim zâtın maddî ve manevî ilimlerin birlikte olmasının önemini kısaca anlatan bu ifadeler günümüzde de örnek alınması ve üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Tarîkat ehli olan insanın Kur’an-ı Kerim, Hadis ve Fıkıh gibi İslam dininin zahir ilimlerinden kendini soyutlamaması gerekirken, İslamî ilimlerle uğraşan kimselerin de kalb ve manevî tekâmülünü gereksiz görmemeleri kanaatindeyiz. Şeyh Seydâ el-Cezerî bu konuda gerek sözlü gerekse kaleme aldığı eserleriyle bu düşüncelerimizi tasdik etmektedir.

1928 yılında o zamanki hükümetin af çıkarması ve memleketlerinin sükûnete kavuşması sonucunda Şeyh Seydâ aile efrâdıyla Cizre’ye tekrar geri dönmüştür.[7] Beraber gittikleri Basretî ve Dırşevî ailelerinden kimisi Irak ve Suriye’ye yerleşip orada ikamet etmiş kimisi de memleketleri Cizre’ye geri dönmüştür.[8]


Şeyh Seydâ Cizre’ye döndükten sonra kışın Cizre’de, yazın Bağlarbaşı (Serdehl) köyünde veya civar beldelerde ders ve irşâd faaliyetlerine devam etmiştir. Bölgedeki benzer ihtiyacı karşılamak amacıyla çok sayıda kişiyi medrese ve dergâh faaliyetlerinde görevlendirmiştir.[9] Bu hizmetleriyle nâmı gerek yurt içinde gerekse yurt dışında geniş bir coğrafyada yayılmıştır.[10]Yetiştirdiği yüzlerce talebesiyle ve telif ettiği fıkhî, tasavvufî ve ahlakî eserleriyle de birçok insana hizmette bulunmuştur.

Fatih Musa ELMALI ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ 2019

---------------------------------

  [1] Farkınî, Mektubat, s. 45.

  [2] Farkınî, a.g.e. s. 56.

  [3] 01/07/2018 tarihinde Şamandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat.

  [4] Farkınî, Mektubat, ss

  [5] Farkınî, a.g.e. ss. 45, 

  [6] Farkınî, a.g.e. s. 54.

  [7] Farkınî, Mektubat, s. 136.

  [8] Farkınî, a.g.e. s. 46.

  [9] Abdurrahman Adak, "Seydâ, Muhammed Said”, DİA, c.37, s. 21.

[10] Farkınî, a.g.e. s. 46.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 26 Kasım 2022
İmsak 06:27
Güneş 07:57
Öğle 12:56
İkindi 15:23
Akşam 17:46
Yatsı 19:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 14 33
2. Pendikspor 13 24
3. Keçiörengücü 13 24
4. Samsunspor 13 23
5. Rizespor 13 22
6. Bodrumspor 14 22
7. Boluspor 13 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 14 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 13 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü