Şeyh Seydâ (KS) El-Cezerî’nin Dinî ve Tasavvufî Kişiliği

Fıkhî mevzularda da Şafii Mezhebi’nin görüşlerine göre amel etmiştir. Ancak diğer üç mezhebe de mümkün oldukça riâyet etmiştir. “Şafi Mezhebi, mezheplerin en nefis olanıdır. ” diyerek Şafii Mezhebi’ni methetmiştir. Kendi mezhebinin de görüş bakımından en güvenilir olanına tabî olmuştur. Zarûret durumunda farklı mezheplerin görüşlerinden de istifade etmiştir.

TASAVVUF 20.12.2020, 20:09 12.01.2021, 22:25 Ramazan Peri
Şeyh Seydâ (KS) El-Cezerî’nin Dinî ve Tasavvufî Kişiliği

Şeyh Seydâ, akâidde Ebû Hasan el- Eş’arî’nin görüşlerini benimsemiştir. Bunu da yazmış olduğu eserler ve risâleler de beyan etmiştir. Müteşâbih olan manâlarda yorumdan kaçınarak Allah’a ve Rasûlüne havâle etmiştir.[1] Fıkhî mevzularda da Şafii Mezhebi’nin görüşlerine göre amel etmiştir. Ancak diğer üç mezhebe de mümkün oldukça riâyet etmiştir. “Şafi Mezhebi, mezheplerin en nefis olanıdır. ” diyerek Şafii Mezhebi’ni methetmiştir. Kendi mezhebinin de görüş bakımından en güvenilir olanına tabî olmuştur. Zarûret durumunda farklı mezheplerin görüşlerinden de istifade etmiştir.[2]

Vahhabî mezhebine karşı tavır almış ve bu mezhebi hoş karşılamadığını belirtmiştir. Vahhabîlerin çoğalması ile onlara muhalif hareketlerde bulunmuştur. Ancak Vahhabî düşüncesindeki insanların kalbinin ıslahı için de Allah’a dua etmiştir.[3]

Kendisi fıkıha çok önem vermiştir. Ancak kendisine fetva için gelenlere bizzat fetvâ vermemiş, fetvâ vermeye ehliyetli olan âlimlere yönlendirmiştir. Özellikle talâk (boşama) ve hukuk konularında kimseye fetva vermemiştir. Fetva soranlara, “Fetvaya en cesaretli olanlarınız, ateşe atılmaya en cesaretli olanlarınızdır. ” [4] hadîsini belirterek fetvâ vermekten uzak durmuştur.[5] Her zaman takvâyı fetvâya tercih etmiştir. Halifesi Şeyh Fahreddin el-Arnasî’ye yazmış olduğu bir mektupta; takvâyı bırakıp fetvâya tutunmaktan, içi ve dışı başka olmaktan, hatalı şeyleri süslü  [1-2-3-4-5-6] püslü göstermek ve dünyayı ahirete tercih etmekten Allah’a sığındığını belirtmiştir.[6]

Şeyh Seydâ, takvâya önem vermiş ve bunu birçok amelinde uygulamaya çalışmıştır. Bunun bir örneği de abdest hususunda olmuştur. Namaz kılmak için ya bol suyla abdest almış ya da gusletmiştir.[7] Ancak mümkün oldukça her namaz vakti gusletmeye çalışmıştır. Evinin avlusunda küçük bir havuz yaptırmış ve namaz için genellikle bu havuza girerek gusletmiştir.[8]

Şeyh Seydâ genellikle namazlarını çorapsız kılmış ve yüzük takmayı ihmâl etmemiştir. Şafî mezhebindeki sünnetlere dikkat etmeye çalışmıştır.[9] Gecelerini zikir ve murâkabe ile geçirir, uykuya yenik düştüğünde namaz kıldığı yere uzanmış çoğu zamanda oturduğu yerde uyumuştur.[10]

Şeyh Seydâ’nın gece uyuma süresinin gayet az olduğu bildirilmiştir. Gece ibadetine teheccüd namazıyla başladığı, ardından murâkabeye oturduğu ve sonrasında da Kur’an-ı Kerim tilâvet ettiği ifade edilmiştir. Sabah namazı vaktinin girmesiyle cemaat hâlinde sabah namazını edâ eden Şeyh Seydâ, sabah namazlarını gales[11] vaktinde kılmış ve kıldırmıştır. Sabah namazından sonra, işrâk[12] vaktine kadar zikir, murâkabe ve hatmeye yöneldiği belirtilmiştir.[13] Nafile namazlardan teheccüd ve işrak namazını da mümkün olduğunca terketmediği ifade edilmiştir.[14]

Şeyh Seydâ’nın h. 1367 tarihinde te’lif etmiş olduğu bir salavât-ı şerif vardır. O da şöyledir: “Allah’ım, kulun ve Rasûlün, ümmî ve kerim Peygamberin olan Efendimiz Muhammed’e, onun âline ve ashâbına salât ve selâm eyle. (öyle bir salât ve selâm ki) saygı ve hürmetle okunmuş, bolca salât ve salâmla donatılmış olsun. (Bu yüce salavât ile) beni hidayete erdiresin, ıslâh edesin, kapıları açasın, muhâfaza edesin, selâmete erdiresin. Nefisce, din ve dünyaca, mal, evlat ve âilece âfiyete kavuşturasın. Rahmetinden bağışlayasın, canibinden rahmet veresin. İşlerimde beni doğruya, reşâda erdiresin. Beni setr-i cemîl’in ile örtesin. Sen ey Rabbim, Cemil’sin, Celil’sin. Büyük fazlın ve alabildiğine geniş rahmetinle, ey Celâl ve ikram sahibi! Ey Selam, ey Rahman, ey Rahîm, ey Raûf, ey Kerîm, ey Hannân, ey Mennân, ey Hayy olan, ey Kayyûm olan, ey Allah.” Diğer bir salavâtı da şöyledir: “Allah’ım, kalplerin doktoru ve ilacı olan, bedenlerin âfiyeti ve şifâsı olan, gözlerin nuru ve ziyâsı olan Efendimiz Muhammed’e, onun âline ve ashâbına salât ve selâm eyle.”[15]

Şeyh Seydâ, halifesi olan Şeyh Muhammed Emin Er’e yazmış olduğu bir mektupta, vird esnasında okunması gereken salâvat ile ilgili de şöyle demiştir: “Yüz defa Peygamberimize ve âline salavât çekmek gerekir. Hangi sîga ve şekille olursa olsun ama İbrahimiyye ile olanı (tahiyyattan sonra okunan salli barik duaları) daha faziletli ve daha mükemmeldir.”[16]

Şeyh Seydâ hayatı boyunca bizâtihi hac ve umre ziyaretlerinde bulunamamıştır. Ancak halifesi olan Şeyh Halil es-Serdifî’ye 1966 yılında kendi yerine vekâleten hac farizâsını yaptırmıştır.[17]

Fatih Musa ELMALI ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ 2019

-----------------------------------

  [1] Farkınî, Mektubat, s. 204.

  [2] 01/07/2018 tarihinde Samandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat; Farkınî, a.g.e. s. 205.

  [3]  Farkınî, Mektubat, s. 108.

  [4]  Farkınî, a.g.e. s.205; Kaynak: Münâvî, Feyzu ’l-Kadîr, c. 1, s. 158.

  [5]  01/07/2018 tarihinde Samandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat; Farkınî, a.g.e. s.205.

  [6]  Farkınî, a.g.e. s. 144.

  [7]  Farkınî, Mektubat, s. 206.

  [8]  01/07/2018 tarihinde Samandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat.

  [9]  Farkınî, a.g.e. ss. 107, 108.

[10]  Farkınî, a.g.e. ss. 214, 215.

[11] Erken vakitte, hava henüz karanlıkken.

[12]  Sabah, kerahat vaktinin çıkmasıyla başlayan zaman dilimi, aydınlanma vakti.

[13]  Farkınî, Mektubat, s. 215.

[14] 01/07/2018 tarihinde Samandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat.

[15]  Farkınî, Mektubat, ss. 203, 204.

[16]  Farkınî, a.g.e. s. 152.

[17]  Farkınî, Mektubat, s. 51; 01/07/2018 tarihinde Samandıra İlim ve Sanat Vakfında Ömer Faruk Seyda ile yapılan mülâkat.

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 28 Şubat 2024
İmsak 06:10
Güneş 07:34
Öğle 13:22
İkindi 16:27
Akşam 18:59
Yatsı 20:18
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 72
2. Fenerbahçe 27 70
3. Trabzonspor 27 46
4. Beşiktaş 27 46
5. Kasımpasa 27 39
6. Sivasspor 27 37
7. Başakşehir 27 36
8. Rizespor 27 36
9. Antalyaspor 27 35
10. Kayserispor 27 35
11. Samsunspor 27 33
12. A.Demirspor 27 32
13. Alanyaspor 27 30
14. Karagümrük 27 29
15. Ankaragücü 27 29
16. Hatayspor 27 29
17. Konyaspor 27 28
18. Gaziantep FK 27 28
19. Pendikspor 27 26
20. İstanbulspor 27 12
Takımlar O P
1. Eyüpspor 24 58
2. Göztepe 24 49
3. Kocaelispor 24 44
4. Bodrumspor 24 42
5. Sakaryaspor 24 40
6. Boluspor 24 39
7. Bandırmaspor 24 39
8. Ahlatçı Çorum FK 24 38
9. Gençlerbirliği 24 33
10. Erzurumspor 24 30
11. Keçiörengücü 24 30
12. Manisa FK 24 28
13. Ümraniye 24 27
14. Şanlıurfaspor 24 23
15. Tuzlaspor 24 23
16. Adanaspor 24 23
17. Altay 24 15
18. Giresunspor 24 7
Takımlar O P
1. Liverpool 26 60
2. M.City 26 59
3. Arsenal 26 58
4. Aston Villa 26 52
5. Tottenham 25 47
6. M. United 26 44
7. Brighton 26 39
8. West Ham United 26 39
9. Wolves 26 38
10. Newcastle 26 37
11. Chelsea 25 35
12. Fulham 26 32
13. Crystal Palace 26 28
14. Bournemouth 25 28
15. Everton 26 25
16. Brentford 26 25
17. Nottingham Forest 26 24
18. Luton Town 25 20
19. Burnley 26 13
20. Sheffield United 26 13
Takımlar O P
1. Real Madrid 26 65
2. Girona 26 59
3. Barcelona 26 57
4. Atletico Madrid 26 52
5. Athletic Bilbao 26 49
6. Real Betis 26 42
7. Real Sociedad 26 40
8. Las Palmas 26 36
9. Valencia 25 36
10. Getafe 26 34
11. Osasuna 26 33
12. Deportivo Alaves 26 29
13. Villarreal 26 29
14. Rayo Vallecano 26 25
15. Sevilla 26 24
16. Mallorca 26 24
17. Celta Vigo 26 21
18. Cadiz 26 18
19. Granada 25 14
20. Almeria 26 9
Günün Karikatürü Tümü