Gülme Adabı

Gülmek insan oğlununun genellikle olumlu duygularını dışa yansıtan bir olgudur.

İSLAM VE KÜLTÜR 21.09.2020, 18:27 Ramazan Peri
Gülme Adabı

Yani kişinin icab ettiği hallerde gülmesi tabii ve müsbet bir tepkidir. Tabii olmayan ise gerektiği zaman gülmemek veya aşırılık göstererek gülmeyi kontrolde tutamamaktır. Dolayısıyla yerinde ve kararında gülmek, âdab açısından önem arzeder. Malum olduğu üzere gülmenin tebessüm etme, kahkaha atma, fıkırdama gibi farklı şekilleri vardır. Bu hususta tam bir itidal çizgisine ulaşmak için üsve-i hasenemiz Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in tatbikatına bakmak gerekir. Hz. Aişe radiyallahu anha diyor ki:

“Hz. Peygamber’in küçük dili görünecek şekilde kahkahayla güldüğünü hiç görmedim. O (ekseriyetle) tebessüm ederdi.”[1]

Cerîr b. Abdillah anlatıyor: “Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem, müslüman olduğum günden beri beni huzuruna girmekten alıkoymamıştı. Ayrıca beni her gördüğünde gülümserdi.”[2]

Abdullah b. Hâris diyor ki, “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den daha çok tebessüm eden bir kimse görmedim.”[3]

Yukarıda kaydettiğimiz nakillerle birlikte başka bir çok rivayetten anlaşıldığına göre Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem genellikle beşûş çehreli, güleç yüzlü idi. Yani o, en sıkıntılı anlarında bile, umumiyetle üzüntülerini belli etmez, yanındakilerin içlerini karartacak bir tavır sergilemezdi. Bilhassa çok sevdiği kimselerle karşılaştığında, tebessümü bir kat daha artardı.

Öte yandan Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem’in hoşuna gittiği bazı sözler veya olaylar karşısında, azı dişleri görünecek kadar güldüğü de görülmektedir.

Mesela Hz. Aişe’nin naklettiği bir rivayette kuraklıktan muzdarip olan halkın şikayeti üzerine Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem musalla denen açık bir alanda kısa bir hutbe iradından sonra namaz kılıp, dua etmesinin ardından gök gürleyip şimşek çakmaya başlamış ve bol miktarda yağmur yağmış, seller akmıştı. İşte bu arada insanların yağmurdan korunmak için koşuştuklarını gören Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem, azı dişleri görününceye kadar gülmüş ve şöyle buyurmuştur: “Şehadet ederim ki Allah her şeye kadirdir ve ben Allah’ın kulu ve Resûlüyüm.”[4]

Ebû Zer radiyallahu anh anlatıyor: Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki, “Ben cehennemden en son çıkacak ve cennete en son girecek olan kimseyi yakinen bilirim: Bu öyle bir adamdır ki kıyamet gününde, getirilir de hakkında,

-‘Küçük günahlarını kendisine gösterin, büyük günahlarını ise gizleyin’ denilir. Bunun üzerine ona küçük günahları gösterilir ve,

-‘Sen falan gün şunu şunu, falan günde şunları yaptın değil mi?’ denilir. Adamcağız da inkar edemeyerek,

-‘Evet,’ der. Ancak ardından büyük günahlarının gösterilmesinden korkmaya başlar. Tam bu esnada ona,

-Senin için her kötülüğün yerine bir iylik vardır denilir. Bunun üzerine adam,

-‘Ya Rabbi ben bir kısım (kötü) işler yaptım ki onları burada göremiyorum’ der.”

Ebû Zer radiyallahu anh’ın belirttiğine göre Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem bu haberi anlattıktan sonra azı dişleri görünecek şekilde gülmüştür.[5]

Abdullah b. Mesûd anlatıyor: Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Ben cehennemden en son çıkacak olan insanın durumunu bilirim. O, Cehennemden sürünerek çıkar. Oradan çıkınca kendisine:

-‘Haydi git ; cennete gir!’ denilir. Bunun üzerine doğru cennetin yolunu tutar; varıp kapısından içeri bakınca; cennet ehlinin tamamen yerlerini aldıklarını, her tarafın dopdolu olduğunu görür  de geri döner ve der ki;

-‘Ya Rabbi, Herkes yerini almış, her taraf tıklım tıklım dolu; girecek yer kalmamış!.’ Kendisine denilir ki:

-‘Burasını vaktiyle yaşadığın dünya hayatı ile mi kıyaslıyorsun?’ o da,

-‘Evet Ya Rabbi!.’ der. Sonra ona,

-‘Öyle ise gönlünden ne geçiriyorsan dile!’ denilir. O da, dilediğini ister. Neticede kendisine,

-‘Sana bu isteklerinin hepsi ve ayrıca dünyanın on katı verilecektir’ denilir. Bunun üzenire adam,

-‘Ya Rabbi, der. Benimle alay mı ediyorsun! Sen ki, şanı yüce bir hükümdarsın!’”

Abdullah b. Mesûd radiyallahu anh Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in bu hadiseyi anlatıktan sonra azı dişleri görülecek derecede güldüğünü ifade eder.[6]

Hasılı gülme âdâbı hususunda Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sünnetinden, çoğunlukla mütebessüm bir çehreye sahip olmamız gerektiğini, bunun yanında güzel ve hoş bir tutum veya söz karşısında, gülmenin tabii ve yerinde bir davranış olduğunu anlamış bulunmaktayız. Ancak katıla katıla gülmek gibi aşırı bir tavır uygun görülmemektedir. Zira aşırı gülmek şakacılığın, nüktedanlığın veya güler yüzlü olmanın değil, haktan gâfil olmanın bir sonucudur. Nitekim Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem “Çokça gülmeyiniz; gülmenin aşırısı kalbi oldürür[7] buyurmak suretiyle bu gerçeğe dikkat çekmiştir. Hatta Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem “Eğer sizler benim bildiklerimi bilseydiniz, az güler çok ağlardınız.[8] mealindeki hadisleriyle de ahireti kurtarma endişesiyle ağlamanın gülmeye tercih edilmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır. Çünkü Allah’ın azametini hissedenler ağlayabilir. Çok gülmek ise söz konusu azemetten habersiz olmaktan kaynaklanır.

 

[1]     Buhârî, Tefsîru sûre (46) 2, Edeb, 68; Müslim, İstiskâ, 16.

[2]     Buhârî, Edeb, 68; Müslim, Fedâil, 135.

[3]     Tirmizî, Menâkıb, 10.

[4]     Ebû Dâvûd, Sâlâtü’l-istiska, 2.

[5]     Müslim, İmân, 314; Tirmizî, Sıfatü Cehennem, 10.

[6]     Tirmizî, Sıfatu cehennem, 10. Benzer rivayet için bk. Buhârî, Rikâk, 51; Müslim, İmân, 308.

[7]     Tirmizî, Zühd, 2; Ahmed b. Hanbel, II, 310.

[8]     Buhârî, Tefsîr (5), 12; Müslim, Fezâil, 134.

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 18 Temmuz 2024
İmsak 03:48
Güneş 05:40
Öğle 13:15
İkindi 17:13
Akşam 20:40
Yatsı 22:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21
Günün Karikatürü Tümü