Gülme Adabı

Gülmek insan oğlununun genellikle olumlu duygularını dışa yansıtan bir olgudur.

İSLAM VE KÜLTÜR 21.09.2020, 18:27 Ramazan Peri
145
Gülme Adabı

Yani kişinin icab ettiği hallerde gülmesi tabii ve müsbet bir tepkidir. Tabii olmayan ise gerektiği zaman gülmemek veya aşırılık göstererek gülmeyi kontrolde tutamamaktır. Dolayısıyla yerinde ve kararında gülmek, âdab açısından önem arzeder. Malum olduğu üzere gülmenin tebessüm etme, kahkaha atma, fıkırdama gibi farklı şekilleri vardır. Bu hususta tam bir itidal çizgisine ulaşmak için üsve-i hasenemiz Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in tatbikatına bakmak gerekir. Hz. Aişe radiyallahu anha diyor ki:

“Hz. Peygamber’in küçük dili görünecek şekilde kahkahayla güldüğünü hiç görmedim. O (ekseriyetle) tebessüm ederdi.”[1]

Cerîr b. Abdillah anlatıyor: “Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem, müslüman olduğum günden beri beni huzuruna girmekten alıkoymamıştı. Ayrıca beni her gördüğünde gülümserdi.”[2]

Abdullah b. Hâris diyor ki, “Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den daha çok tebessüm eden bir kimse görmedim.”[3]

Yukarıda kaydettiğimiz nakillerle birlikte başka bir çok rivayetten anlaşıldığına göre Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem genellikle beşûş çehreli, güleç yüzlü idi. Yani o, en sıkıntılı anlarında bile, umumiyetle üzüntülerini belli etmez, yanındakilerin içlerini karartacak bir tavır sergilemezdi. Bilhassa çok sevdiği kimselerle karşılaştığında, tebessümü bir kat daha artardı.

Öte yandan Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem’in hoşuna gittiği bazı sözler veya olaylar karşısında, azı dişleri görünecek kadar güldüğü de görülmektedir.

Mesela Hz. Aişe’nin naklettiği bir rivayette kuraklıktan muzdarip olan halkın şikayeti üzerine Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem musalla denen açık bir alanda kısa bir hutbe iradından sonra namaz kılıp, dua etmesinin ardından gök gürleyip şimşek çakmaya başlamış ve bol miktarda yağmur yağmış, seller akmıştı. İşte bu arada insanların yağmurdan korunmak için koşuştuklarını gören Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem, azı dişleri görününceye kadar gülmüş ve şöyle buyurmuştur: “Şehadet ederim ki Allah her şeye kadirdir ve ben Allah’ın kulu ve Resûlüyüm.”[4]

Ebû Zer radiyallahu anh anlatıyor: Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki, “Ben cehennemden en son çıkacak ve cennete en son girecek olan kimseyi yakinen bilirim: Bu öyle bir adamdır ki kıyamet gününde, getirilir de hakkında,

-‘Küçük günahlarını kendisine gösterin, büyük günahlarını ise gizleyin’ denilir. Bunun üzerine ona küçük günahları gösterilir ve,

-‘Sen falan gün şunu şunu, falan günde şunları yaptın değil mi?’ denilir. Adamcağız da inkar edemeyerek,

-‘Evet,’ der. Ancak ardından büyük günahlarının gösterilmesinden korkmaya başlar. Tam bu esnada ona,

-Senin için her kötülüğün yerine bir iylik vardır denilir. Bunun üzerine adam,

-‘Ya Rabbi ben bir kısım (kötü) işler yaptım ki onları burada göremiyorum’ der.”

Ebû Zer radiyallahu anh’ın belirttiğine göre Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem bu haberi anlattıktan sonra azı dişleri görünecek şekilde gülmüştür.[5]

Abdullah b. Mesûd anlatıyor: Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Ben cehennemden en son çıkacak olan insanın durumunu bilirim. O, Cehennemden sürünerek çıkar. Oradan çıkınca kendisine:

-‘Haydi git ; cennete gir!’ denilir. Bunun üzerine doğru cennetin yolunu tutar; varıp kapısından içeri bakınca; cennet ehlinin tamamen yerlerini aldıklarını, her tarafın dopdolu olduğunu görür  de geri döner ve der ki;

-‘Ya Rabbi, Herkes yerini almış, her taraf tıklım tıklım dolu; girecek yer kalmamış!.’ Kendisine denilir ki:

-‘Burasını vaktiyle yaşadığın dünya hayatı ile mi kıyaslıyorsun?’ o da,

-‘Evet Ya Rabbi!.’ der. Sonra ona,

-‘Öyle ise gönlünden ne geçiriyorsan dile!’ denilir. O da, dilediğini ister. Neticede kendisine,

-‘Sana bu isteklerinin hepsi ve ayrıca dünyanın on katı verilecektir’ denilir. Bunun üzenire adam,

-‘Ya Rabbi, der. Benimle alay mı ediyorsun! Sen ki, şanı yüce bir hükümdarsın!’”

Abdullah b. Mesûd radiyallahu anh Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in bu hadiseyi anlatıktan sonra azı dişleri görülecek derecede güldüğünü ifade eder.[6]

Hasılı gülme âdâbı hususunda Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’in sünnetinden, çoğunlukla mütebessüm bir çehreye sahip olmamız gerektiğini, bunun yanında güzel ve hoş bir tutum veya söz karşısında, gülmenin tabii ve yerinde bir davranış olduğunu anlamış bulunmaktayız. Ancak katıla katıla gülmek gibi aşırı bir tavır uygun görülmemektedir. Zira aşırı gülmek şakacılığın, nüktedanlığın veya güler yüzlü olmanın değil, haktan gâfil olmanın bir sonucudur. Nitekim Fahr-i Kâinât sallallahu aleyhi ve sellem “Çokça gülmeyiniz; gülmenin aşırısı kalbi oldürür[7] buyurmak suretiyle bu gerçeğe dikkat çekmiştir. Hatta Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem “Eğer sizler benim bildiklerimi bilseydiniz, az güler çok ağlardınız.[8] mealindeki hadisleriyle de ahireti kurtarma endişesiyle ağlamanın gülmeye tercih edilmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır. Çünkü Allah’ın azametini hissedenler ağlayabilir. Çok gülmek ise söz konusu azemetten habersiz olmaktan kaynaklanır.

 

[1]     Buhârî, Tefsîru sûre (46) 2, Edeb, 68; Müslim, İstiskâ, 16.

[2]     Buhârî, Edeb, 68; Müslim, Fedâil, 135.

[3]     Tirmizî, Menâkıb, 10.

[4]     Ebû Dâvûd, Sâlâtü’l-istiska, 2.

[5]     Müslim, İmân, 314; Tirmizî, Sıfatü Cehennem, 10.

[6]     Tirmizî, Sıfatu cehennem, 10. Benzer rivayet için bk. Buhârî, Rikâk, 51; Müslim, İmân, 308.

[7]     Tirmizî, Zühd, 2; Ahmed b. Hanbel, II, 310.

[8]     Buhârî, Tefsîr (5), 12; Müslim, Fezâil, 134.

Yorumlar (0)
9
hafif yağmur
Namaz Vakti 18 Nisan 2021
İmsak 04:43
Güneş 06:15
Öğle 13:09
İkindi 16:52
Akşam 19:52
Yatsı 21:19
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Hatayspor 33 50
7. Gaziantep FK 32 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 33 36
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 32 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 30 54
5. İstanbulspor 30 54
6. Altınordu 30 52
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Adanaspor 30 34
14. Balıkesirspor 30 32
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 30 25
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 30 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 31 33
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23
Günün Karikatürü Tümü