18.05.2022, 12:13

HER ŞEYİ BİLEREK VE SORARAK YAPMAK

İslâm’da ilk farz “iman”dır. Farzdan önce farz ise “ilim”dir. İlim olmazsa ne iman olur ne de amel olur. Kur'ân-ı Kerîm’in ilk inen ve “Oku” diye başlayan emri ilimle ilgilidir. En son inen âyet de takva ile yani doğru bilgiyi bilmek ve takvaya riayet etmekle, diğer bir ifadeyle hem Hakka hem halka karşı yanlış yapmaktan korunup hassas davranmakla ilgilidir. Ebû Hureyre’nin (r.a.) dediği gibi “Takva, dikenli tarlada ayağına diken batmadan yürümektir.”

Hz. Peygamber (s.a.s.), “Oku” emriyle Allah Teâlâ’nın göstermesi ve bildirmesiyle hem çareyi hem çevreyi okudu. Bugün bize gereken hem çareyi hem çevreyi doğru ve isabetli okuyan ilim ehillerine müracaat etmemizdir ve bu kişiler yoksa, onların hemen yetişmeleri için çalışmamızdır.

Şu âyet-i kerimenin ilmin imandan önce geldiğine delil olduğu söylenebilir:

“Bil ki Allah’tan başka ilah yoktur.”

(Muhammed sûresi 47/19)

Dikkat edilirse âyet-i kerîmede önce “bil ki” ifadesi geçmekte sonra “Allah’tan başka ilah olmadığına iman” gelmektedir. Demek ki ilim imandan öncedir. Çünkü Allah’ı bilmeyenin imanı da ameli de olmaz.

İlim her müslüman erkek ve kadına farzdır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

“(İnanılması ve reddedilmesi, uygulanması ve terk edilmesi farz olanın) ilmi(ni) talep etmek (bilmek, öğrenmek ve araştırmak) her müslümana farzdır.”

(İbn Mâce, Mukaddime, 17.)

Bu hadîs-i şerîfe göre lazım ve faydalı olan ilim, âlim olan olmayan herkese konumuna göre farzdır. Yine Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

“Ya âlim ol ya talebe ol ya da dinleyen ol yahut seven ol, beşinci olma helak olursun.”

(Aclûnî, Keşfu’l-hafâ ve Müzîlü’l-elbâs, I, 149, 150.)

Her müslümanın terbiye üstadı edinmesi farz değildir fakat ilim üstadı edinmesi farzdır. Eğer kendi kendisini terbiye edemezse, asrın insaf sahibi âlimlerin hüsn-i zan ettiği ilim ve irfan sahibi kimseye müracaat etmesi farz olur. Çünkü kötü ahlaktan kurtulup ahlakımızı güzelleştirmemiz farzdır.

Maddî ve manevî sahada ilerlemek ilimde ilerlemekle olur. İlimde geride olan her şeyde geride olur. İlme ulaşmak, önce âlime ulaşmak, sonra kitaplardan istifade edecek seviyeye gelince âlimlerin denetiminde kitaplardan istifade etmekle mümkün olur.

Her konuyu, o konunun ehline, uzmanına, tecrübe sahibi ve özellikle basîret ehline sormak gerekir.

Allah Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de insanları ikiye ayırmıştır: Avam ve havas.

a) Avam, müctehid olmayan,

b) Havas da müctehid olan kimsedir.

Avam için Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Bilmiyor iseniz zikir (Kur’ân ve hadisten hüküm çıkaran ictihad) ehline sorun!”

(Enbiyâ sûresi 21/7.)

En büyük veli de olsa ictihad ehli değilse, bu sahada o kimse avamdandır ve müçtehide yani Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkaran kimseye sorması gerekir.

Havassa müracaat edilmesi gerektiği ile ilgili Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Kendilerine güven (barış) veya korku (savaş) hususunda bir haber geldiğinde onu yayarlar; hâlbuki o haberi Peygambere ve içlerinden emir/yetki sahibi olanlara götürselerdi, onlardan istinbâta (Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkarmaya) nitelikli olanlar onu anlar bilirlerdi. Allah'ın sizin üzerinizde fazlı ve merhameti olmasaydı, pek azınız dışında, muhakkak şeytana uyardınız.”

(Nisâ sûresi 4/83.)

“Eğer bir şey hakkında çekişirseniz onu Allah (Kur’ân)’a ve Rasûl (Sünnet)’e götürün, eğer Allah’a ve âhiret gününe inanıyorsanız. Bu hem hayırlı hem netice itibariyle daha güzeldir.”

(Nisâ sûresi 4/59.)

Özetle eğer müctehid değil avamdan ise müctehide sorar; müctehid ise Kitap ve Sünnet’e sorar. Hiçbir kimse hüküm koyamaz. Hükmü ancak Allah Teâlâ koyar. Müçtehid ise içtihad usûlü ile Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkarır. Eğer müctehid yoksa tercih ehli olan âlimler bir araya gelip komisyon oluşturur. Komisyon ise meseleleri Fıkıh Usûlü ile karara bağlar.

Allah Teâlâ, her sahada bize âlim yetiştirme derdini nasip ede, hazırda olan âlimlerin de kıymetini bilip istifade etmeye bizi muvaffak kıla inşallah!..

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 13 Haziran 2024
İmsak 03:24
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:44
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21
Günün Karikatürü Tümü