18.05.2022, 12:13

HER ŞEYİ BİLEREK VE SORARAK YAPMAK

İslâm’da ilk farz “iman”dır. Farzdan önce farz ise “ilim”dir. İlim olmazsa ne iman olur ne de amel olur. Kur'ân-ı Kerîm’in ilk inen ve “Oku” diye başlayan emri ilimle ilgilidir. En son inen âyet de takva ile yani doğru bilgiyi bilmek ve takvaya riayet etmekle, diğer bir ifadeyle hem Hakka hem halka karşı yanlış yapmaktan korunup hassas davranmakla ilgilidir. Ebû Hureyre’nin (r.a.) dediği gibi “Takva, dikenli tarlada ayağına diken batmadan yürümektir.”

Hz. Peygamber (s.a.s.), “Oku” emriyle Allah Teâlâ’nın göstermesi ve bildirmesiyle hem çareyi hem çevreyi okudu. Bugün bize gereken hem çareyi hem çevreyi doğru ve isabetli okuyan ilim ehillerine müracaat etmemizdir ve bu kişiler yoksa, onların hemen yetişmeleri için çalışmamızdır.

Şu âyet-i kerimenin ilmin imandan önce geldiğine delil olduğu söylenebilir:

“Bil ki Allah’tan başka ilah yoktur.”

(Muhammed sûresi 47/19)

Dikkat edilirse âyet-i kerîmede önce “bil ki” ifadesi geçmekte sonra “Allah’tan başka ilah olmadığına iman” gelmektedir. Demek ki ilim imandan öncedir. Çünkü Allah’ı bilmeyenin imanı da ameli de olmaz.

İlim her müslüman erkek ve kadına farzdır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

“(İnanılması ve reddedilmesi, uygulanması ve terk edilmesi farz olanın) ilmi(ni) talep etmek (bilmek, öğrenmek ve araştırmak) her müslümana farzdır.”

(İbn Mâce, Mukaddime, 17.)

Bu hadîs-i şerîfe göre lazım ve faydalı olan ilim, âlim olan olmayan herkese konumuna göre farzdır. Yine Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

“Ya âlim ol ya talebe ol ya da dinleyen ol yahut seven ol, beşinci olma helak olursun.”

(Aclûnî, Keşfu’l-hafâ ve Müzîlü’l-elbâs, I, 149, 150.)

Her müslümanın terbiye üstadı edinmesi farz değildir fakat ilim üstadı edinmesi farzdır. Eğer kendi kendisini terbiye edemezse, asrın insaf sahibi âlimlerin hüsn-i zan ettiği ilim ve irfan sahibi kimseye müracaat etmesi farz olur. Çünkü kötü ahlaktan kurtulup ahlakımızı güzelleştirmemiz farzdır.

Maddî ve manevî sahada ilerlemek ilimde ilerlemekle olur. İlimde geride olan her şeyde geride olur. İlme ulaşmak, önce âlime ulaşmak, sonra kitaplardan istifade edecek seviyeye gelince âlimlerin denetiminde kitaplardan istifade etmekle mümkün olur.

Her konuyu, o konunun ehline, uzmanına, tecrübe sahibi ve özellikle basîret ehline sormak gerekir.

Allah Teâlâ Kur’ân-ı Kerîm’de insanları ikiye ayırmıştır: Avam ve havas.

a) Avam, müctehid olmayan,

b) Havas da müctehid olan kimsedir.

Avam için Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Bilmiyor iseniz zikir (Kur’ân ve hadisten hüküm çıkaran ictihad) ehline sorun!”

(Enbiyâ sûresi 21/7.)

En büyük veli de olsa ictihad ehli değilse, bu sahada o kimse avamdandır ve müçtehide yani Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkaran kimseye sorması gerekir.

Havassa müracaat edilmesi gerektiği ile ilgili Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Kendilerine güven (barış) veya korku (savaş) hususunda bir haber geldiğinde onu yayarlar; hâlbuki o haberi Peygambere ve içlerinden emir/yetki sahibi olanlara götürselerdi, onlardan istinbâta (Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkarmaya) nitelikli olanlar onu anlar bilirlerdi. Allah'ın sizin üzerinizde fazlı ve merhameti olmasaydı, pek azınız dışında, muhakkak şeytana uyardınız.”

(Nisâ sûresi 4/83.)

“Eğer bir şey hakkında çekişirseniz onu Allah (Kur’ân)’a ve Rasûl (Sünnet)’e götürün, eğer Allah’a ve âhiret gününe inanıyorsanız. Bu hem hayırlı hem netice itibariyle daha güzeldir.”

(Nisâ sûresi 4/59.)

Özetle eğer müctehid değil avamdan ise müctehide sorar; müctehid ise Kitap ve Sünnet’e sorar. Hiçbir kimse hüküm koyamaz. Hükmü ancak Allah Teâlâ koyar. Müçtehid ise içtihad usûlü ile Kitap ve Sünnet’ten hüküm çıkarır. Eğer müctehid yoksa tercih ehli olan âlimler bir araya gelip komisyon oluşturur. Komisyon ise meseleleri Fıkıh Usûlü ile karara bağlar.

Allah Teâlâ, her sahada bize âlim yetiştirme derdini nasip ede, hazırda olan âlimlerin de kıymetini bilip istifade etmeye bizi muvaffak kıla inşallah!..

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 01 Şubat 2023
İmsak 06:41
Güneş 08:08
Öğle 13:23
İkindi 16:02
Akşam 18:27
Yatsı 19:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6
Günün Karikatürü Tümü