Dinlerin Özü İyiliktir!

“Tüm dinlerin özü iyi insan olmaktır” diyerek dini sorumluluklardan kurtulmak mümkün değildir. İnsanı gaflete düşüren ve kendini kandırmasına sebep olan bir diğer yanılgı, tarih boyunca gelen tüm dini buyrukların iyiliğe indirgenmesidir.

İSLAM VE KÜLTÜR 15.02.2021, 23:53 16.02.2021, 01:11 Ramazan Peri
124
Dinlerin Özü İyiliktir!

İnsanı gaflete düşüren ve kendini kandırmasına sebep olan bir diğer yanılgı ise, "kalbim temiz" iddiasına benzer şekilde tarih boyunca gelen tüm dini buyrukların iyiliğe indirgenmesidir. Bu iddiada bulunan kişiler, kendilerini bu duruma o denli inandırmışlardır ki, hani Kur’an’ı bilmeseniz, kurdukları cümleleri ayet sanırsınız. “zaten tüm dinlerin özü iyi bir insan olmak değil mi?”, “Allah’ın kulundan beklediği şey iyi bir insan olmasıdır” şeklinde cümleler ile dinin iyiliğe eşitlendiğini görebilirsiniz. Şüphesiz hayırlı ve iyi birer kul olmak, Kur’an ayetlerinde ifade edilir. Ancak burada da dikkat edilmesi gereken şey, iyilikya da “iyi insan” içeriğinin kim tarafından ve nasıl doldurulduğudur. Bu kelimelerin içeriği Kur’an esaslarına göre belirleniyorsa ayrı, insanların kişisel kabul ve anlayışları doğrultusunda şekilleniyorsa apayrı bir anlayış çıkar ortaya.

İyiliğin ne olduğu, tarihin başından beri tartışılan bir konudur. En yaygın ve kabul gören tanımlarından birisi ise kendimize yapılmasını istemediğimiz şeyleri başkasına yapma mak; yani özünde yetiştiğimiz toplumun bize öğrettikleri ışığında, toplumun bizden beklentilerine uygun davranmaktır. Peki, sadece bize sosyal bir çevre sağlayan toplumumuzun ‘iyi’ dediklerini dikkate alarak, bu kabulleri Allah’ın ‘iyi’lerinden üstün tutmak ya da bu ‘iyi’leri belirlerken Allah’ın buyruklarını dikkate almamak ne kadar mantıklıdır? Gökleri, yeri ve insanları yaratanın bize öğütlediği ‘iyi’lere mi iyi demek gerekir, yoksa toplumumuzun bize öğrettiği geçici sosyal kurallara mı? Hayatımızdaki iyilik kavramının hakemi etrafımızda gördüğümüz aciz insanlar mı olmalıdır, yoksa onların da, bizim de yaratıcımız olan Allah mı?

Bazı insanlar gerçekten de iyilik yapmayı seven, kimseye kötülüğü dokunmayan, şunu bunu arkasından çekiştirmeyen, hayır işlerinde sorumluluk alan kişiler olabilirler. Ancak insan bilmelidir ki tüm bu sayılanlar ve benzerleri zaten Allah’a inandığını ifade eden kişilerde bulunması gereken, dini buyruklara uygun olan doğal davranışlardır. Ancak din, sadece kalp temizliği ve iyiliklerden ibaret değildir. Siz kendi anlayışınız ile dini çeşitli parçalara ayırır ve sadece yapmak istediğiniz kısmını esas alarak geri kalanı yok sayarsanız koca bir bütünü, bir parçadan ibaret kılarsınız. Kimi kişilerin yaptıkları kötü davranışlara rağmen “Aslında özünde iyi biriyim, ama nefsime, sinirime yeniliyorum” dediklerini duyarsınız. Dolayısıyla kimse kolay kolay kendini kötü biri olarak değerlendirmez.

Kur’an ayetleri, iyiliğin, ancak Allah tarafından ortaya konulan esaslara uygun olduğu oranda geçerli olacağını ifade eder. İyilik anlayışını, Allah’ın diğer emir ve yasaklarından bağımsızlaştırmak mümkün değildir. Ayetler, Allah’ın insanlığa elçi olarak gönderdiği peygamberlerine iyiliklerle birlikte emrettiği bazı şeyleri şu şekilde ifade eder:

Onları, bizim buyruğumuzla yol alan önderler yaptık. Onlara iyilikler yapmayı, namaz kılmayı, zekât vermeyi vahyettik. Onlar, yalnız bize kulluk ediyorlardı.[1]

Yeryüzünde yaşayan çok çeşitli milletlerin bulunduğu ve hemen hepsinin kendilerine göre geleneksel ve kültürel birtakım inanç ve kabullere sahip oldukları bir gerçektir. Tüm bu milletler için ortak noktada buluşulacak evrensel iyilik kabullerinin bulunması mümkündür. Ancak detaylara inildikçe aynı zamanda birbirine taban tabana zıt iyilik ve kötülük kabullerinin de görülmesi mümkündür. Örneğin aile içi bir evlilik ya da birliktelik genel olarak kötü bir eylem olarak görülse de, kimi toplumlarda bu davranışın iyi ve gayet doğal bir şey olarak değerlendirildiğini görebilirsiniz. Dolayısıyla, gerek iyilik, gerekse kötülük anlayışının ilahi bildirime uygunluğudur, gerçek manada o anlayışı iyi ya da kötü kılacak olan. Yoksa “Tüm dinlerin özü iyi insan olmaktır” diyerek dini sorumluluklardan kurtulmak mümkün değildir. Dini sorumluluklar yerine getirilmeden yapılan bir iyilik varsa ve şayet bu iyilik gerçekten Allah rızası gözetilerek yapılmışsa onu takdir edecek olan Allah’tır. Ancak kişinin bilmesi gereken, tek başına yapılan iyilik Allah katında iyilik olarak değerlendirilse de, bu iyilik yapması gerektiği halde yapmadığı şeylerin kefareti değildir. Kişi yaptıklarından sevap, yapmadıklarından ise günah kazanır. Yine ayetlerde ibadetsiz iyilik olmayacağı şöyle ifade edilir:

İyilik, yüzlerinizi doğu ve batı tarafına çevirmeniz değildir. Asıl iyilik, o kimsenin yaptığıdır ki, Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaplara, peygamberlere inanır. (Allah’ın rızasını gözeterek) yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, dilenenlere ve kölelere sevdiği maldan harcar, namaz kılar, zekât verir. Antlaşma yaptığı zaman sözlerini yerine getirir. Sıkıntı, hastalık ve savaş zamanlarında sabreder. İşte doğru olanlar, bu vasıfları taşıyanlardır. İşte bunlardır takva sahipleri.[2]

Yine, tek başına inanmak ya da ibadet etmek de Kur’an’da dikkat çekilen inanan profili için yeterli değildir. İnananlar ibadetlerinde gönülden ve titiz oldukları gibi, aynı zamanda hayra ve barışa yönelik işler de yaparlar. İnanmak ve hayırlı işler yapmak pek çok ayette bir arada geçen ve övülerek önemine dikkat çekilen inanan özellikleridir.

Allah, inanıp hayra ve barışa yönelik işler yapanlara vaatte bulunmuştur: Onlar için bir bağışlanma ve büyük bir ödül vardır.[3]

Bununla birlikte dinlerin iyiliğe indirgenmesi konusunda daha tehlikeli olan bir anlayış vardır ki, bu da hak dinler ile bazı Uzak Doğu inançlarının, aynı şekilde iyiliği öğütledikleri inancından hareketle bir görülmeleridir. Budizm, Hinduizm ya da benzeri bazı öğretilerin de hedefini insanın manevi tabiatını geliştirmek, olgunlaştırmak ve varlığı anlamlandırmasına yardımcı olmak şeklinde yorumlayan kişiler, 'dinsel ve felsefi' akım başlığı altında, sevgi, kardeşlik, hoşgörü ve karşılıklı anlayış söylemleri içinde tüm dinlerden oluşan bir sentez yoluna gitmeye çalışmaktadırlar. Gerçek din zaten insan yaratılışına en uygun sistemdir. onu insan ürünü inanç ve uygulamalar ile karıştırmak, dini özünden uzaklaştırarak bir anlamda kurallarını sulandırmaktan başka bir şey değildir. Bu yüzden insan bu konuda da kendini kandırmamalı ve iyiliği dini buyruklardan bağımsızlaştırmamalıdır.

Yrd. Doç. Dr. Emre Dorman

----------------------------

[1] 21 Enbiya Suresi 73

[2] 2 Bakara Suresi 177

[3] 5 Maide Suresi 9

Yorumlar (0)
3
açık
Namaz Vakti 08 Mart 2021
İmsak 05:56
Güneş 07:21
Öğle 13:20
İkindi 16:33
Akşam 19:09
Yatsı 20:28
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. Tottenham 27 45
7. West Ham 26 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20
Günün Karikatürü Tümü