İrşad, tebliğ ve davette Kur'an'ın usul ve üslubu

Namaz mı hırsızlık mı önceliklidir diye sorulacak olursa Kur'an önce hırsızlık der. Önce ölçü tartı der. Önce güzel ahlak der. Önce yetime, miskinlere, fakirlere, gariplere yardım edin der. Bu yüzden Mekke'de nazil olan sûreler tevhit ve ahlak içeriklidir.

İSLAM VE KÜLTÜR 18.04.2021, 20:58 18.04.2021, 21:07 Ramazan Peri
İrşad, tebliğ ve davette Kur'an'ın usul ve üslubu

Kur'an'ın usul ve üslubunu şu hadisten görebiliriz:

Buhari'nin rivayet ettiği bir hadiste Hazreti Aişe Iraklı biriyle konuşması esnasında şunları söylemiştir:

وَلَوْ نَزَلَ أَوَّلَ شَيْءٍ : لَا تَشْرَبُوا الْخَمْرَ لَقَالُوا : لَا نَدَعُ الْخَمْرَ أَبَدًا. وَلَوْ نَزَلَ : لَا تَزْنُوا. لَقَالُوا : لَا نَدَعُ الزِّنَى أَبَدًا، لَقَدْ نَزَلَ بِمَكَّةَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنِّي لَجَارِيَةٌ أَلْعَبُ : { بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ أَدْهَى وَأَمَرُّ }، وَمَا نَزَلَتْ سُورَةُ الْبَقَرَةِ وَالنِّسَاءِ إِلَّا وَأَنَا عِنْدَهُ.

"İnsanlar, İslam'ı bilip onu benimseyince helal ve harama dair ayetler indi. Eğer ilkin, " içki içmeyin“ ayeti inmiş olsaydı insanlar, “içkiyi kesinlikle terk edemeyiz” derdi. Yahut ilk inen ayet “zina etmeyiniz!“ olsaydı, herkes “zinayı bırakamayız!“ derdi.

Ben Mekke’de, oynayan bir çocuk iken Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem'e “hatta onların vadeleri kıyamettir ve kıyamet ise daha dehşetli ve daha acıdır!” ayeti inmişti. Bakara ile Nisa Sûreleri ise ben onun yanında iken (Medine'de) indi."

Buhari 4993.

Kur'an önce gönüller kazandı. Gönülleri fethetti. Bunun için de Mekke'de nazil olan ayetlerin neredeyse tamamı tevhit, inanç, iman, ölüm ve ötesi, ahiret, hesap, hesaplaşma, cennet ve cehennem hakkındadır. İkinci olarak Mekke'de gelen ayetlerin büyük bir kısmı da ahlak hakkındadır. Yani 23 yıllık İslam dininin ilk 13 yılı neredeyse tevhit ve ahlak temelleri üzerine inşa edildi. İnsanlar iman ettiler, ahlaklı oldular...

Sonra Medine'de helal ve haramlardan bahseden ayetler geldi. İçki, kumar, zina, kan, domuz eti, evlilik, boşanma, miras, faiz gibi konular Medine döneminde yerleşti. Zekât, hac, oruç, kurban, abdest, gusül gibi konular da yine Medine'de nazil oldu...

Allah Teâlâ ilk olarak oku dedi. Ardından hemen namaz kıl demedi. Zira Allah'ı bilmek, ona inanmak, ona doğru bir şekilde inanmak, onun ahiret hayatı var ettiğine inanmak, hesaba çekeceğine inanmak daha önemli ve önceliklidir. Bunlara inanan biri namaz kılar.

Namaz mı hırsızlık mı önceliklidir diye sorulacak olursa Kur'an önce hırsızlık der. Önce ölçü tartı der. Önce güzel ahlak der. Önce yetime, miskinlere, fakirlere, gariplere yardım edin der. Bu yüzden Mekkede nazil olan sûreler tevhit ve ahlak içeriklidir.

Zira düşün ki iman eden biri namaz kılıyor ama bir de ölçü tartıda hile yapıyor ya da ahde vefasızlık yapıyor vb. İnsanlar demez miydi bana ne senin namazından? Bu yüzden Allah Teâlâ önce sahabeyi ahlaki konuda eğitti. Hepsi birer nümuneyi imtisal oldu. Müthiş örnek oldular. İnsanlar bunların hem barış hem savaştaki ahlakını gördü. Ahlak en büyük davetçidir. Sessiz ama etkili bir davetçidir.

Allah Teâlâ dürüst olan ve dürüstlüğü ile örnek olan iman etmiş bu topluma vakti saati gelince içkiyi yasakladı. Onlar da işittik ve itaat ettik dediler. Zinayı yasakladı. Onlar da işittik ve itaat ettik dediler. Bu şekilde din kemale erdi.

Din tevhit ile başladı, ahlak ile yoğruldu, ibadet ile gelişti ve muamelat ile kurumsallaştı.

Kur'an'ın bu davet ve irşat metoduna şu an çok ihtiyacımız var. Adına tedricilik denilen bu sistemin yeniden işletilmesi gerekir. Camiye gelen bir kişi dinin hepsini bir çırpıda öğrenemez. Eğer bu kişi hem ticarette dürüst değil hem namaz kılmayı bilmiyorsa öncelikle bu kişiye dürüstlük dersi verilmesi gerekir. Namaz farz da dürüstlük farz değil mi? Oruç farz da muhtaç kimselerin ihtiyacını gidermek farz değil mi?

Bu sıralama önemlidir. Aksi halde adam önce namazı öğrenir ve yıllar sonra belki dürüst olur. Önce dürüst olmalı, sonra namaz kılmalıdır. Önce iffetli olmalı, sonra tesettüre girmelidir. Önce gıybeti ve yalanı terk etmeli, sonra çarşafa girmelidir.

Murat Padak

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Aralık 2022
İmsak 06:36
Güneş 08:07
Öğle 13:00
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü