22.06.2022, 16:17

Kapalıçarşı'nın üstü başka, altı başka bir âlem

İstanbul’un 1453’te maddi fethinin yanında mânâ fethi için atılan önemli temellerden birisi de Kapalıçarşı’nın inşa ve ihya edilmesidir. Nitekim fetihten hemen sonra, Fatih Sultan Mehmed’in kent içinde çarşı, han, dükkân, hamam, cami yapılmasını emrettiği belgelerden izlenir.

Bu bağlamda yeni bir başkentte rekabet sağlayacak güvenli bir üretimi sağlamak, ekonomiyi düzenlemek ve bir güç; yeni bir kimlik; küresel rekabet için yeni bir ürün; yeni bir felsefe oluşturmak Kapalıçarşı’nın temelinin atılmasındaki en önemli sebeplerdir.

Doğal olarak burada yeni bir “Osmanlı ürün kimliği” oluşturulması ve bu kimliğin öncelikle seçkin bir çevre içinde “öncü eserlere dönüştürme” çalışmaları da başlatılmıştı. Büyük Çarşı; devasa bir tasarım, eğitim ve üretim merkezi olmasının yanında büyük bir “gücün simgesi”ydi.

*

Cihan Hükümdarı Fatih Sultan Mehmed Han’ın emriyle1461 tarihinde İstanbul’a kazandırılan Kapalıçarşı asırlardır sadece ekonomi değil, tarih, kültür, sanat ve turizmin merkezi olarak varlığını sürdürüyor. İstanbul’un kalbi olmasının yanında dünyada eşi benzeri bulunmayan çarşı yüzyıllardır kültürlerin buluştuğu, ticaretin kalbinin attığı yer olma özelliğiyle bir çekim merkezi olarak herkesi kendine hayran bırakıyor.

İstanbul’un Fatih ilçesinde Beyazıt, Molla Fenari ve Taya Hatun Mahalleleri sınırları içinde bulunan ve 2 adet bedestenden (Cevahir ve Sandal) oluşan Kapalıçarşı’da 3285 dükkân, 24 han, 1 cami, 2 mescit, 7 çeşme, 1 şadırvan, 1 kıraathane, 5 lokanta, 4 kafeterya ve 40 bin çalışan faaliyet gösteriyor.

Alanında dünyanın ilk örneklerinden birisi olan Kapalıçarşı, öncelikle bir ticaret ve alışveriş merkezi olmanın yanı sıra diğer unsurlarla birlikte düşünüldüğünde kendisine has ayrı bir dünyadır. Adı ve şöhreti sınırları aşmış olan çarşı, yaklaşık 561 yıldan beri medeniyetlerin harman olduğu yarımadada İstanbul’un ticaret, tarih, kültür, sanat ve turizm hayatına yön vermeye devam ediyor.

Kapalıçarşı, 42 bin metrekarelik alana kurulmuş 2 bin 500 mağazasına 21 kapısından günde ortalama 230 bin kişiyi ağırlayarak, en çok ziyaret edilen ticaret ve turizmin merkezi olmayı sürdürüyor. (TIME dergisi Kapalıçarşı’yı dünyanın en çok ziyaret edilen çarşısı seçti.) Dünyadaki emsalleri işlevlerini yitirerek müze statüsüne alınırken, Kapalıçarşı hâlâ, tarih, kültür ve ticaret merkezi olarak hizmet veriyor.

Çarşı, Kapalıçarşı Kat Malikleri tarafından oluşturulan Yönetim Kurulu tarafından yönetiliyor. Genel kurul tarafından seçilen ve 9 kişiden oluşan kurulda İstanbul Valiliği, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Fatih Belediyesi ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü de birer üye ile temsil ediliyor.

*

Asırlardır kültür, tarih ve ticaretin harmanlandığı eşsiz bir yer olan Kapalıçarşı, İstanbul’un, ülkemizin ve dünyanın en önemli simgelerinden birisidir. Her yönden benzersiz olan bu yapıyı geçmişten kopmadan ileriye taşımak, gelecek nesillere aktarmak, Kapalıçarşı etrafında toplumda bir bilinç oluşturmak herkese düşen bir görevdir. Kapalıçarşı’nın özünü temsil eden, ona ruh veren geleneğin zamanın icapları da dikkate alınarak yaşatılması gerekir. Kapalıçarşı mirasını geleceğe taşımak sorumluluğu, sadece bir kesimin değil, toplumun bütünündür.

İşte bu anlayışla yola çıkılarak asırların yorgunluğunu iyice hissettirmeye başlayan İstanbul’un gözbebeği, ticaretin kalbi Kapalıçarşı yaklaşık 40 yıl aradan sonra tekrar 2016’da yoğun bakıma alındı.

Çatıda başlatılan restorasyonla gece gündüz demeden aralıksız olarak tam 630 gün boyunca hummalı bir çalışma yürütüldü. 48 bin metrekarelik alanda temel yalıtım yapılarak, 800 bin kiremit kullanılarak büyük bir emek ve planlı bir çalışma sonucu Kapalıçarşı’nın çatısı tamamen değiştirilerek yeni görünümüne kavuşturuldu. 2019 yılında çalışmaların sona ermesiyle birlikte eşsiz bir manzaraya sahip olan çarşının çatısı 1 Temmuz’da turizme açıldı. İstanbul’u Kapalıçarşı’nın çatısından izlemek isteyenler için turizm acenteleri vasıtasıyla turlar düzenlemeye başladı. Her ne kadar ziyaretçilerin toplanma lokasyonu tarihî yapıya uygun olmasa da çatıyı bugüne kadar çok sayıda ziyaretçi gezdi.

*

Çatının ardından 2020’de İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, Fatih Belediye Başkanı Mehmet Ergün Turan ve Kapalıçarşı Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Kurtulmuş’un imzaladığı üçlü protokolle yeni bir restorasyon sürecine girildi. İmzalanan protokol ve Anıtlar Kurulu’nun onayıyla Aralık 2020’de statik güçlendirmesi, altyapı düzenlemesi, zeminlerin yenilenmesi ve beden duvarlarının güçlendirilmesi ve tavan işlemeleri için ilk çalışmaların startı verildi. Restorasyon döneminde şantiyeye dönen çarşı, 7 kişilik bilim kurulu koordinasyonunda, tarihî dokusuna uygun olarak yeniden ayağa kaldırılmaya başlandı.

UNESCO’nun Dünya Mirasları Listesi’ndeki Kapalıçarşı’nın 17 bin metrekarelik tabanı yenilenirken, 40 kişilik ekip gece gündüz demeden aralıksız “kalem işi”ni büyük bir titizlikle orijinaline uygun olarak duvar ve kubbelere yeniden nakşediyor.

Artık 1894 depreminden sonra yapılan en kapsamlı onarım ve restorasyon çalışmalarının sonuna yaklaşılıyor. Kalemkârlar, Yağlıkçılar Caddesi ve Ağa Sokak’ta son rötuşlarını yapıp iskeleden inmeye hazırlanırken, bu süreçte elini taşın altına koyanlar büyük heyecan yaşıyor.

*

Medeniyetlerin geçit merasimi yaptığı yarımadada asırlardır varlığını sürdürerek günümüze kadar ulaşan Kapalıçarşı veya yabancıların ifadesiyle Grand Bazaar’ın “İçinden Dünya Geçiyor”. İçinden dünyanın geçtiği bu çarşının üstü başka, altı bir başka âlem!..

Çarşının içinde karınca misali fasılasız büyük bir insan seli akarken, çatısında ise insanları farklı bir boyuta taşıyan âlem var. Issızlığın sessizliğe eşlik ettiği çatıda medeniyetlerin ruhunu günümüze taşıyan Nuruosmaniye (ana kubbesindeki dua eden insan silüeti görülmeye değer), Atik Ali Paşa Camii ve Beyazıt Camii semaya yükselen minareleriyle salâh ve felâha çağırırken, Çemberlitaş (Yanık) Sütunu ve Beyazıt Kulesi, İstanbul’da eserleri sadece yangınların yok etmediğini, heyhûlâ gibi dikilen kimliksiz beton kulelerin istilasını tarihe not düşüyor.

Yorumlar (0)
28
az bulutlu
Namaz Vakti 30 Haziran 2022
İmsak 03:28
Güneş 05:28
Öğle 13:13
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü