27.05.2022, 15:23

KURUMLARDA İNSAN/4

5. Kurumda ihtilaf olunca çözümlemek

İhtilaf eden tarafları, önce tek tek dinlemek sonra bir araya getirmek gerekir. Hangisi haklı ise ortaya çıkar, mesele kolay çözülür. Hak ortaya çıkar da diğeri, hakkı kabul etmezse, rezil olur, perişan olur. Eğer iki kişi de bir araya gelmeyi yani hakeme başvurmayı kabul etmezlerse savaşları sürer ve böylece ikisi de zarar görür.

Biri gelir de diğeri gelmezse hakkın ortaya çıkmasını kabul etmiyor demektir ki gelmeyen kişi kınanır, Hakkın yani hak adına hakemlik yapanın gözünde de halkın katında da haksız kabul edilir.

Tarih boyunca hak ehli ile hak ehlinin savaşı çok sürmemiş; hangisi isabetli ise Allah ondan yana olmuş savaşı çabucak bitirmiştir.

Hak ehli ile bâtıl ehlinin de savaşı çok sürmemiş, Allah, hak ehlinden yana olmuş savaşı hemen bitirmiştir. Bâtıl ehli ile bâtıl ehlinin savaşı uzun sürmüştür. Çünkü Allah onların aralarına girmemiştir. Evs kabilesi ile Hazrec kabilesi arasında; Almanlarla Fransızlar arasında savaş, yüz yirmi sene sürmüştür.

Hakeme Gereken

Hakeme gereken, iki tarafı da dinlemektir. Tek taraf dinlenir de diğer taraf dinlenmeden hüküm verilecek olursa hakikat ortaya çıkmaz. Önemli bir missal:

Biz Rasûlullah (s.a.s.)’ın yanında iken bir kadın, kocasını Hz. Peygamber (s.a.s.)’e şikayet eder: “Kocam beni namaz kıldığım için döğüyor, oruç tutmama engel oluyor, sabah namazına da kalkmıyor.”

Hz. Peygamber (s.a.s.), erkeğini çağırıyor ve o kadının erkeğine soruyor: Erkek, “ben hanımıma namazda uzun okuma diyorum, o ise iki sûre (uzun) okuyor. Ben nafile oruç tutma diyorum. Çünkü benim ona ihtiyacım oluyor. Biz gece çalışan bir aileyiz. Gece geç vakitte yatıyorum, sabah namazına uyanamıyorum” dedi. Hz. Peygamber (s.a.s.) de “uyanınca kıl” buyurdu.

(Ebû Dâvûd, Savm, 74.)

Eğer Hz. Peygamber, kocasını dinlemeseydi, erkeğin namaza ve oruca karşı olduğunu zannederdi. Hüküm ise zanna göre verilmez. Çünkü zan hakikati ifade etmez.

Kişilerin her duyduğunu söylemesi de yalan hükmündedir.

Ayrıca kişi veya hüküm verecek her kişi her duyduğu ile hüküm vermesi doğru değildir.

Bu konuda Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

“Her duyduğunu nakletmesi kişiye yalan olarak yeter.”

(Müslim, Mukaddime, 5.)

Bu hadîs-i şerîf, duyduğu her sözü herhangi bir araştırma yapmadan nakleden insanın bu yaptığının yalan söylemek anlamına geldiğini çok kesin bir şekilde ortaya koymaktadır. İşte bundan dolayı kişiyi, duyduklarını nakletmeden önce, onların doğru olup olmadığını iyice araştırmaya teşvik etmektedir. Çünkü yalan söylememiş olmanın yolu, işitileni ve duyulanları iyice araştırmaktan geçer.

Bu konuda Allah Teâlâ, âyet-i kerîmede şöyle buyurmuştur:

“Ey iman edenler! Eğer fâsıkın biri size bir haber getirirse onun doğruluğunu araştırın. Yoksa bilmeden bir topluluğa sataşırsınız da sonra yaptığınızdan pişman olursunuz.”

(Hucurât sûresi 49/6)

Birçok müfessir bu ayetin Velid bin Ukbe bin Ebi Muayt hakkında nazil olduğunu beyan etmiştir. Hâdise şöyle cereyan eder: Hz. Peygamber (s.a.s.), Benu Mustalik kabilesi İslam'ı kabul ettikten sonra, zekât tahsil etmesi için Velid bin Ukbe'yi onlara gönderir. Velid oraya gider, ama o kabileden bir fâsık kişi, Velîd’in yanına gelir, bu kabileden silahlı bir grubun yola çıktığı haberini getirir. Velid de onların savaşmak için çıktıklarını düşünerek korktuğu için geri dönerek, Hz. Peygamber'e onların zekât vermeyi reddettiklerini ve kendisini öldürmeye kalkıştıklarını söyler. Bu haberi duyan Hz. Peygamber (s.a.s.) öfkelenir ve onları cezalandırmak amacıyla bir ordu göndermeye niyetlenir. Bazı rivayetler bu ordunun, onlara saldırmak için harekete geçtiğini, bazı rivayetler ise sadece harekete hazır olduğunu bildirmektedirler.

Fakat tam bu esnada, Benu Mustalık'ın reisi Haris bin Dırar'ın (Ümmü'l-Mü'minîn Hz. Cüveyriye'nin babasıdır) yanında bir heyetle Hz. Peygamber'e geldiği ve “Allah'a yemin ederiz ki, değil zekât vermeyi reddedip onu öldürmeye kalkışmak, biz Velid'i görmedik bile. Biz iman üzerindeyiz ve zekât vermeye de hazırız” dediği ve bunun üzerine söz konusu âyet-i kerîmenin nazil olduğu hususunda görüş birliği vardır.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 01 Şubat 2023
İmsak 06:41
Güneş 08:08
Öğle 13:23
İkindi 16:02
Akşam 18:27
Yatsı 19:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6
Günün Karikatürü Tümü