"Şeriat" Ne Demek?

insan, bir kavramı reddederken de, kabul ederken de anlamını bilmeli, diye düşünüyorum. Taraftar olmak veya olmamak ayrı mesele.

İSLAM VE KÜLTÜR 16.11.2020, 00:38 Ramazan Peri
149
"Şeriat" Ne Demek?

Son günlerde en çok tartışılan kavramlardan biri de "şeriat." Bu konuda ekser insanların kafası bir hayli karışık. Anlamını bilen de konuşuyor, bilmeyen de.

Ben de düşündüm, bu meseleyle ilgili en güvenilir kaynakları tarayıp, iktibaslar yaparak özlü bir yazı yazmaya karar verdim.

Önce, Şemseddin Sami Efendinin, "dilimizin en esaslı lûgati" olarak bilinen "Kamus"una baktım:

Şeriat, "evamir ve nevahi-yi ilahiyye ve âyet ve hadîs ve icma-ı ümmet esasları üzerine müesses kanun-u ilâhî," diye tarif ediliyordu.

Tarifte iki unsur dikkat çekiyordu. Biri, şeriatın "ilahî emirler ve yasaklar" oluşu. Diğeri, bu ilâhî kanunların "âyet, hadîs ve icma" denilen temeller üzerine kurulu bulunduğu.

Ömer Nasuhi Bilmen ise, "Hukuk-u islâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu" adlı mükemmel eserinde bu ıstılahı ayrıntılı biçimde açıklıyordu:

"Şeriat, din lisanında, Cenab-ı Hakkın, kulları için vazetmiş olduğu dinî, dünyevî ahkâmının heyet-i mecmuasıdır. Bu itibarla şeriat, din ile müradif olup, hem ahkâm-ı aslîye denilen itikadiyatı, hem ahkâm-ı ferîye-i amelîye denilen ibadet, ahlâk ve muamelâtı ihtiva eder.

"Şeriat, umumi manasına nazaran bir peygamber-i zîşan tarafından tebliğ edilmiş kanun-u ilâhî demektir. Ahkâm-ı şerîye denilince, bundan kanun-u ilâhî hükümleri manasını anlamak lâzımdır. Ve bununla asıl Kurana, Hadîse, icmaa sarahaten müstenid olan hükümler kastedilmiş olur."

Ayrıntılı bir tarifti bu. Temel noktalar ustalıkla sıralanmıştı:

1. Şeriatı, kulları için Allah koymuştur.

2. Şeriat, dinî ve dünyevî hükümlerin tamamıdır.

3. Şeriat, "din" kelimesiyle eşanlamlıdır.

4. Şeriat kavramının içinde, imanî hükümlerin yanında ahlâka, ibadete ve günlük hayattaki işlere dair hükümlerin hepsi vardır.

5. Genel anlamda, her peygamberin getirdiği ilâhî kanunlara da şeriat denilir.

6. Şeriat kelimesiyle, açıkça Kurana, Hadîse ve icmaa dayanan hükümler kastedilmiş olur.

Sonra da, asrımızın en büyük müfessirlerinden olan Elmalılı Hamdi Efendinin, "Hak Dini Kuran Dili" isimli pek kıymetli tefsirindeki şeriat tarifine baktım:

"Lûgatte bir ırmak veya herhangi bir su menbaından su içmek veya almak için girilen yol demektir. Bunda, insanların hayat-ı ebediyeye ve saadet-i hakikîyeye ulaşması için, Allah Tealânın vaz u teklif ettiği ahkâm-ı mahsusaya ve mezheb-i müstakime bilistiare ıtlak edilmiştir ki, din demektir."

Bu tarifte de bazı önemli noktalar dikkati çekiyordu:

1. Şeriatı Allah koymuş ve kullarını sorumlu tutmuştur.

2. Allah, şeriatı kullarının ebedî hayata ve hakikî saadete ulaşması için göndermiştir.

3. Şeriat, müstakim, yani doğru yolun adı olup, hususî hükümlerden ibarettir.

4. Şeriat, din demektir.

Asrımızın büyük âlim ve mütefekkiri Bediüzzaman ise, şeriatı tarif ederken şunları söylüyordu:

"Şeriat ikidir. Birincisi, âlem-i asgar olan insanın efal ve ahvalini tanzim eden ve sıfat-ı kelâmdan gelen bildiğimiz şeriattır. ikincisi, insan-ı ekber olan âlemin harekât ve sekenatını tanzim eden, sıfat-ı iradeden gelen şeriat-ı kübra-yı fıtrîyedir ki, bazan yanlış olarak tabiat tesmiye edilir."

Bu tanımda da önemli noktalar vardı. Şeriatı ikiye ayırarak tarif ediyor, tabiat mefhumuna da açıklık getiriyordu Bediüzzaman:

1. "Küçük âlem" olan insanın fiillerini ve işlerini düzenleyen ve Allahın "kelâm" sıfatından gelen "bildiğimiz" şeriat.

2. "Büyük insan" olan âlemin hareketlerini ve durumlarını düzenleyen şeriat.

3. Maddî âlemdeki kanunlara "tabiat" demek yanlış. Çünkü, bu kavram Allahı hatıra getirmiyor. Oysa, bu "fıtrî" kanunları koyan ve tatbik eden Odur.

Bu izah, başka bir manayı daha tedaî ettiriyor: Kâinattaki varlıklar, Allahın "fıtrî" kanunlarına isyansız itaat ettikleri için bu âlem muntazam ve mükemmel. Hiçbir yerde en küçük bir karışıklık yok. Demek insanlar da yaşayışlarında ilâhî kanunlara isyansız itaat etseler, özlenen âhenge kavuşacak ve aradıkları saadete erecekler. Uyumsuzluğun ve huzursuzluğun sebebi, isyan ve tuğyanlarıdır. Ahiret saadeti gibi, dünyevî huzurun da çaresi islâmdadır.

Bütün bu tanımlara göre, "şeriat" diyen, "din kuralları" demektedir.

insan ise, hür bir varlıktır.

Kabul de edebilir, red de...

"Dinde zorlama yoktur."

Ömer Sevinç

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 15 Mayıs 2021
İmsak 03:53
Güneş 05:39
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:22
Yatsı 22:00
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 35 60
6. West Ham 35 58
7. Tottenham 35 56
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 35 49
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30
Günün Karikatürü Tümü