"Şeriat" Ne Demek?

insan, bir kavramı reddederken de, kabul ederken de anlamını bilmeli, diye düşünüyorum. Taraftar olmak veya olmamak ayrı mesele.

İSLAM VE KÜLTÜR 16.11.2020, 00:38 Ramazan Peri
"Şeriat" Ne Demek?

Son günlerde en çok tartışılan kavramlardan biri de "şeriat." Bu konuda ekser insanların kafası bir hayli karışık. Anlamını bilen de konuşuyor, bilmeyen de.

Ben de düşündüm, bu meseleyle ilgili en güvenilir kaynakları tarayıp, iktibaslar yaparak özlü bir yazı yazmaya karar verdim.

Önce, Şemseddin Sami Efendinin, "dilimizin en esaslı lûgati" olarak bilinen "Kamus"una baktım:

Şeriat, "evamir ve nevahi-yi ilahiyye ve âyet ve hadîs ve icma-ı ümmet esasları üzerine müesses kanun-u ilâhî," diye tarif ediliyordu.

Tarifte iki unsur dikkat çekiyordu. Biri, şeriatın "ilahî emirler ve yasaklar" oluşu. Diğeri, bu ilâhî kanunların "âyet, hadîs ve icma" denilen temeller üzerine kurulu bulunduğu.

Ömer Nasuhi Bilmen ise, "Hukuk-u islâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu" adlı mükemmel eserinde bu ıstılahı ayrıntılı biçimde açıklıyordu:

"Şeriat, din lisanında, Cenab-ı Hakkın, kulları için vazetmiş olduğu dinî, dünyevî ahkâmının heyet-i mecmuasıdır. Bu itibarla şeriat, din ile müradif olup, hem ahkâm-ı aslîye denilen itikadiyatı, hem ahkâm-ı ferîye-i amelîye denilen ibadet, ahlâk ve muamelâtı ihtiva eder.

"Şeriat, umumi manasına nazaran bir peygamber-i zîşan tarafından tebliğ edilmiş kanun-u ilâhî demektir. Ahkâm-ı şerîye denilince, bundan kanun-u ilâhî hükümleri manasını anlamak lâzımdır. Ve bununla asıl Kurana, Hadîse, icmaa sarahaten müstenid olan hükümler kastedilmiş olur."

Ayrıntılı bir tarifti bu. Temel noktalar ustalıkla sıralanmıştı:

1. Şeriatı, kulları için Allah koymuştur.

2. Şeriat, dinî ve dünyevî hükümlerin tamamıdır.

3. Şeriat, "din" kelimesiyle eşanlamlıdır.

4. Şeriat kavramının içinde, imanî hükümlerin yanında ahlâka, ibadete ve günlük hayattaki işlere dair hükümlerin hepsi vardır.

5. Genel anlamda, her peygamberin getirdiği ilâhî kanunlara da şeriat denilir.

6. Şeriat kelimesiyle, açıkça Kurana, Hadîse ve icmaa dayanan hükümler kastedilmiş olur.

Sonra da, asrımızın en büyük müfessirlerinden olan Elmalılı Hamdi Efendinin, "Hak Dini Kuran Dili" isimli pek kıymetli tefsirindeki şeriat tarifine baktım:

"Lûgatte bir ırmak veya herhangi bir su menbaından su içmek veya almak için girilen yol demektir. Bunda, insanların hayat-ı ebediyeye ve saadet-i hakikîyeye ulaşması için, Allah Tealânın vaz u teklif ettiği ahkâm-ı mahsusaya ve mezheb-i müstakime bilistiare ıtlak edilmiştir ki, din demektir."

Bu tarifte de bazı önemli noktalar dikkati çekiyordu:

1. Şeriatı Allah koymuş ve kullarını sorumlu tutmuştur.

2. Allah, şeriatı kullarının ebedî hayata ve hakikî saadete ulaşması için göndermiştir.

3. Şeriat, müstakim, yani doğru yolun adı olup, hususî hükümlerden ibarettir.

4. Şeriat, din demektir.

Asrımızın büyük âlim ve mütefekkiri Bediüzzaman ise, şeriatı tarif ederken şunları söylüyordu:

"Şeriat ikidir. Birincisi, âlem-i asgar olan insanın efal ve ahvalini tanzim eden ve sıfat-ı kelâmdan gelen bildiğimiz şeriattır. ikincisi, insan-ı ekber olan âlemin harekât ve sekenatını tanzim eden, sıfat-ı iradeden gelen şeriat-ı kübra-yı fıtrîyedir ki, bazan yanlış olarak tabiat tesmiye edilir."

Bu tanımda da önemli noktalar vardı. Şeriatı ikiye ayırarak tarif ediyor, tabiat mefhumuna da açıklık getiriyordu Bediüzzaman:

1. "Küçük âlem" olan insanın fiillerini ve işlerini düzenleyen ve Allahın "kelâm" sıfatından gelen "bildiğimiz" şeriat.

2. "Büyük insan" olan âlemin hareketlerini ve durumlarını düzenleyen şeriat.

3. Maddî âlemdeki kanunlara "tabiat" demek yanlış. Çünkü, bu kavram Allahı hatıra getirmiyor. Oysa, bu "fıtrî" kanunları koyan ve tatbik eden Odur.

Bu izah, başka bir manayı daha tedaî ettiriyor: Kâinattaki varlıklar, Allahın "fıtrî" kanunlarına isyansız itaat ettikleri için bu âlem muntazam ve mükemmel. Hiçbir yerde en küçük bir karışıklık yok. Demek insanlar da yaşayışlarında ilâhî kanunlara isyansız itaat etseler, özlenen âhenge kavuşacak ve aradıkları saadete erecekler. Uyumsuzluğun ve huzursuzluğun sebebi, isyan ve tuğyanlarıdır. Ahiret saadeti gibi, dünyevî huzurun da çaresi islâmdadır.

Bütün bu tanımlara göre, "şeriat" diyen, "din kuralları" demektedir.

insan ise, hür bir varlıktır.

Kabul de edebilir, red de...

"Dinde zorlama yoktur."

Ömer Sevinç

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 15 Nisan 2024
İmsak 04:46
Güneş 06:18
Öğle 13:09
İkindi 16:52
Akşam 19:51
Yatsı 21:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 32 85
2. Galatasaray 31 84
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 32 48
5. Rizespor 32 48
6. Başakşehir 32 46
7. Kasımpasa 32 46
8. Sivasspor 32 44
9. Alanyaspor 31 42
10. Antalyaspor 32 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 32 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 32 36
16. Hatayspor 32 33
17. Gaziantep FK 32 31
18. Karagümrük 32 30
19. Pendikspor 32 30
20. İstanbulspor 32 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 30 60
3. Kocaelispor 30 52
4. Ahlatçı Çorum FK 30 52
5. Sakaryaspor 29 50
6. Bodrumspor 29 48
7. Boluspor 30 46
8. Bandırmaspor 30 46
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 29 40
11. Keçiörengücü 30 36
12. Şanlıurfaspor 30 34
13. Ümraniye 30 34
14. Manisa FK 30 33
15. Tuzlaspor 30 32
16. Adanaspor 29 31
17. Altay 30 15
18. Giresunspor 30 7
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 32 71
3. Liverpool 32 71
4. Aston Villa 33 63
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 33 48
9. Chelsea 30 44
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Fulham 33 42
13. Bournemouth 32 42
14. Crystal Palace 32 33
15. Brentford 33 32
16. Everton 31 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 31 57
6. Real Sociedad 31 50
7. Real Betis 31 45
8. Valencia 30 44
9. Villarreal 31 39
10. Getafe 31 39
11. Osasuna 30 39
12. Las Palmas 31 37
13. Sevilla 31 34
14. Deportivo Alaves 31 32
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 31 25
19. Granada 31 17
20. Almeria 31 14
Günün Karikatürü Tümü