05.11.2020, 20:27 87

İmamı-ı Buhari'nin Hazin Ölümü

İmam-ı Buhari'yi tüm müslümanlar sevdiği gibi ehli hadis kendisine ap ayrı bir önem verir.

Fakat işin ilginç yanı onun vefatına da bir anlamda ehli hadis sebep olmuştur.

Çünkü

İmam-ı Buhari, sedace bir hadisçi değildir. O içtihad sahibi bir müçtehid olup tek kişilik mezhebi de vardır.

Aynı zamanda kelam ve akaid konusunda da derin bir vukufiyeti olup bu konuda da konuşmuştur.

Örneği

1. İmanın artıp eksilmediğini savunmuş, bu konuda Ebu Hanife'yi eleştirmiş, Buharideki kitabul iman'daki ilgili hadisleri bir anlamda söyleyenlere cevap niteliğinde yazmıştır.

2.Kur'anın Mahluk olmadığını kabul etmesine rağmen, sözlerimiz ve onun yazıldığı yerlerin mahluk olduğunu söyleyerek Hanbelilerle karşı karşıya gelmiştir.

Zaten onun vefatınada bu konudaki görüşü yol açacaktır.

VEFATINA GİDEN YOL

Bağdat'ta yoğun bir Hanbeli eleştirisi ve baskısı üzerine burada kalamaycağını gören Buhari Nişabur'dan gelen davet üzerine buraya yönelir. Kendisini bölgenin alimleri ve halk şehrin girişinde karşılarlar.

Evi soru soranlarla dolup taşar.

Bu arada Hanbeli alim ve muhaddis olan Zuli onun bu teveccühunden kıskanır.

Onun yönlendirmesi üzerine bir toplantıda birisi ona can alıcı soruyu sorar: "Kur'an Mahluk mu değil mi?" Buhari soruyu geçiştirmeye çalışır. Fakat üç sefer ve ısrarla sorulunca cevap vermek zorunda hisseder kendisini. Çünkü o bir alimin bilgisini gizlemeyi ve saklamayı caiz görmemektedir.

Buna göre verdiği cevap şöyledir:

““Kur’an Allah kelâmıdır, mahlûk değildir; ancak kulların fiilleri (Kur’an’ı okuyuşları) mahlûktur; bu konuda soru sormak ise bid‘attır” Yani Fiillerimiz mahlûktur; bir sözü ifade edişimiz de (Kur’an metnini okuyuşumuz) fiillerimizdendir”

Bu cevap üzerine ortalık karışmış, onu destekleyenler ve karşı çıkanlar birbirlerine girmiştir.

Buharinin bu konuda yazdığı bir eseri de bulunmaktadır. Eseri Halku efâli’l-ibâd

Özellikle Zühli'nin kışkırtması ve onun Kur'anın mahluk olduğunu söylediğini iddia etmesi halkın ve hanbelilerin sert tepkisiyle karşılaşmıştır. Özellikle Zühli'nin Kur'anı mahluk kabul edenlerin kafir olduğuna dair daha önceden vermiş olduğu fetva da karşı çıkanların en büyük dayanağı olmuştur.

Düşünebiliyor musunuz? Buhariye bile kafir demişler. Üstelik bunu yapanlar ehli hadis ve hanbeliler. Bu ne yaman çelişki

Olayların büyümesi üzerine Buhari ertesi gün Nişabur'u terk eder.

Buhârî Nîşâbur’dan sonra Merv’e gitti. Kendisini yolda karşılayan şehrin tanınmış muhaddis ve fakihi Ahmed b. Seyyâr görüşlerinin isabetli olduğunu, fakat halkın anlayamayacağı konulara girmemesi gerektiğini söyledi. Buhârî de kendisine iyi bildiği bir mesele sorulduğu zaman susmasının mümkün olmadığını ifade edip, Merv'de durmayarak memleketi Buhara’ya geçti.

Fakat Buhara'da da aynı eziyetle karşılandı. Özellikle Buhara valisinin onun kendi çocuklarına ders vermesini istemesi teklifine sıcak bakmadı. O, ilim öğrenmek isteyenin ilim meclisine gelmesi gerektiğini, isteyen herkese ilim vereceğini, ama ilim adamının devlet adamlarının ayağına gitmeyeceğini söylemesi üzerine vali kinlendi.

Vali, onun ehli sünnete aykırı düşüncelere sahip olduğunu etrafta yaydı. Bunun üzerine şehirde kargaşa çıktı. İmam-ı Buhari, burada da duramayacağını anladı ve şehri terk etti. Şimdi Semerkand'a doğru yola çıktı.

SON/ECEL

Fakat büyük imam artık yaşlanmış ve yorulmuştu.

Şehir şehir diyar diyar dolaşmak onu zamanından önce yıpratmıştı.

Sağlıklı olmayan bir hayat ve psikolojik baskılar onu erken yıprattı.

Semerkan'da 3 mil kala gözlerini hayata kapattı.

Vefat ettiğinde ramazan bayramı gecesiydi.

Büyük alim, hayatında kıymeti anlaşılmadı.

Ama vefatından sonra yazdığı Buhari kitabı Kur'an'dan sonra gelen en önemli ehli sünnet kaynağı oldu.

Ne tezat. Ehli sünnete muhalif diye sürekli baskıyla karşılaşan bir insan, ehli sünnetin temel kitabının yazarı oluyor..

Halbuki asıl ehli sünnet oydu.

BUHARİ KİTABININ BAŞINA GELENLERİ DE İNŞALLAH BAŞKA BİR YAZIMIZDA ANLATIRIZ.

HAŞİYE

BUHARİNİN AKİDEVİ GÖRÜŞLERİ VE EHLİ SÜNNETİN OLUŞUMUNA KATKISI

el-Câmiuś-saĥiĥ, ile Halku efâli’l-ibâd adlı kitaplarının incelenmesinden, ayrıca el-Akīde (et-Tevhîd), Ahbârü’s-sıfât, Kitâbü’l-Îmân gibi akaide dair bazı eserler telif etmesinden (Sezgin, I, 134) anlaşıldığına göre Buhârî, ünlü bir muhaddis olmasının yanı sıra itikadî konularla da yakından ilgilenerek Selef inancına aykırı görüşler ileri süren Cehmiyye, Mu‘tezile, Havâric ve Şîa mezheplerini tenkit eden, böylece Ehl-i sünnet mezhebinin oluşumuna katkıda bulunan ilk Sünnî âlimlerdendir.

Ana İslâmî ilimlere ilişkin özlü bilgiler ihtiva eden temel bir kaynak niteliğindeki el-Câmius-saĥîĥ’inde “Kitâbü’t-Tevhîd” (“Kitâbü’t-Tevhîd ve’r-red ale’l-Cehmiyye ve gayrihim”), “Kitâbü’l-Kader”, “Kitâbü’l-Fiten”, “Kitâbü’l-Îmân”, “Kitâbü Bedi’l-ħalk” bölümlerine yer vererek bab başlıklarında ilgili âyetlerden başka, görüşlerini tercih ettiği ashap ve tâbiînin açıklamalarını sıraladıktan sonra bu hususu hadislerle teyit etmesi; diğer “sünen” ve “câmi‘” türü hadis literatüründe yer almayan “Kitâbü’t-Tevhîd”de sıfat, zât-sıfat ilişkisi, esmâ-i hüsnâ, tekvin-mükevven, meşîet-irade, rü’yetullah konularına, “Kitâbü’l-Îmân”da imanın tarifi, unsurları, iman-amel ve iman-günah münasebetine ilişkin konulara girmesi, onun akaid problemleriyle yakından ilgilendiğini açıkça göstermektedir.

NOT: Buhari'ye her ne kadar hanbeli alimleri ve hanbeli mezhebi mensupları karşı çıkmışsa da bu aslında onların yaptıkları hanbeli mezhebine de aykırıdır.

Burada Buhari'yi kıskananlar onun görüşlerini çarpıtarak cahil hanbeli mezhebine mensup halkı aleyhine çevirmiş, galeyana getirmişlerdir.

Özellikle Kur'anın mahlukluğu konusundaki görüşler halkı harekete geçirmiştir. Fakat bu konuda âlimler arasında Ahmed b. Hanbel’e ait olarak bilinen şey şundan ibarettir: Kur’an Allah kelâmıdır ve mahlûk değildir, diğer her şey mahlûktur.

Yorumlar (0)
13°
hafif yağmur
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:14
Öğle 13:21
İkindi 15:55
Akşam 18:19
Yatsı 19:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13