06.11.2020, 18:57 195

Yemen

Osmanlı Devletine en sadık olan Yemenliler olmuştur. Savaş sırasında isyan etmedikleri gibi desteklemişlerdir. Yemendeki sorun, İngiltere'nin Aden limanını işgal etmesidir. Yani türkülerimize konu olan Yemen savaşında Yemenlilere karşı değil, İngiltere'ye karşı savaşılmıştır. 
Yemen liderlerinden İmam Yahya, halifeye karşı isyan etmeyi kesinlikle red etmiştir. Üstelik Yemen mezhep olarak Zeydi olmasına rağmen halifeye bağlılığını sürdürmüştür. 

İngiltere’yi bölgede uğraştıran en önemli sorun Yemen oldu. Buraya tam egemen olmada. Yemen, Birinci Dünya Savaşından sonra fiilen bağımsız oldu ve İngiltere'nin Yemen’e ait olan Hudeyde’yi alması üzerine İmam Yahya buraya saldırarak İngiltere'ne aldı (1925).  Ardından İngiltere'nin elinde olan Aden limanına saldırması İngiltere ile karşı karşıya gelmesine yol açtı.  Bu durumdan İtalya yararlanmak istedi ve İtalya ile Yemen arasında 1926 yılında bir dostluk antlaşması yapıldı. Eritre (Habeşistan)'ı da almış olan İtalya Kızıldeniz'in Hint Okyanusuna açılan kapısı olan Mendep Boğazına egemen olması İngiltereyi paniğe sürükledi. Bunun üzerine İngiltere Yemenle 1934 yılında anlaşarak bağımsızlığını resmen tanıdı.  
Fakat İngiltere'nin fitnesi bitmemişti. 
Antlaşmadan bir ay sonra Suudi Arabistan ile Yemen arasında savaş patlak verdi. Yani İngiltere kendisi devreden çıkmış, kuklasını sürmüştü. Savaşı Yemen kaybetti. 
Günümüzde de aynı senaryo tekrar etmektedir.
Yemen'de 1962'de başlayıp 1970'lerin sonuna kadar uzanan iç savaşı dönemi Yemen'in tüm gücünü tüketen unsur olmuştur. Bunun nedeni Yemen lideri İmam Yahya Yemenin Kuzeyinde bulunmakta olup Şii Mezhebine mensuptu. Yemenin Güneyi ise Sünni ve Şafi idi. Bunlar İmam Yahya'ya karşı gelmişlerdi. Bunun sonucunda 1948 yılında çıkan bir ayaklanma ile İmam Yahya öldürüldü, yerine İmam Ahmed geçti. 
İmam Ahmed, Suudi Arabistan'ın yardımıyla ayaklanmayı kanlı bir şekilde bastırdı. Sadece başkent Sana'da 3 bin kişi öldürüldü. 1961 martında o da suikast sonucu öldürüldü. Yerine oğlu Muhammed el-Bedr tahta geçti. Fakat bir kaç hafta sonra Albay Abdullah Sallal tarafından darbeyle düşürüldü, Cumhuriyet ilan edildi. Fakat kaçmış olan Kral el-Bedr, taraftarları ile Albay'a karşı mücadele yaptı. Böylece ülkede kralcılar ve cumhuriyetçiler arasında iç savaş yaşandı. Mısır Cumhuriyetçileri tanırken, Suudi Arabistan ve Ürdün Kralı tanıdı. Çünkü kendileri de krallıkla yönetiliyorlardı ve bu hareketlerin ülkelerine sıçramasını önlemeye çalışıyorlardı. 
Suudi Arabistan Krala yardım için asker gönderirken, Mısır'da Cumhuriyetçilere yardım için asker gönderdi. 1967 Arap - İsrail savaşı sırasında Mısır'ın Yemen'de 80 bin askeri bulunuyordu ve bu durum Mısır'ın İsrail'e karşı güçlü durmasını engelleyip savaşı kaybetmesine yol açtı. Yemendeki askeri harekatın başına daha sonra Başkan olacak olan Enver Sedat bulunuyordu. Rusya'da Cumhuriyetçileri destekliyordu. Bu durum Yemen'in Rus ekolüne girmesine neden oldu. Arap ülkeleri de Yemen olayında bölündüler ve bu durum birbirleriyle ilişkilerini bozduğu gibi, İsrail'e karşı birlikte mücadele etmelerini de engelledi. 
Ürdün ve Suudi Arabistan Mısır'a karşı ittifak kurarken, Mısır'da Yemen ile Ortak Savunma antlaşması yaptı. Mısır ve Yemen'in Suudi Arabistan'ı tehdit etmeleri üzerine Amerika savaş gemilerini Cidde'ye gönderdi. 
1967 yılında darbeci Albay'da bir darbeyle iktidardan düştü. Yerine Yarbay Muhammed el-riani geçti. Aynı yıl Cemal Abdunnasır, Faysal ile anlaşarak askerlerini Yemen'den çekti. Bunun temel nedeni Arap-İsrail savaşındaki başarsızlığın Yemen sorunundan kaynaklanmış olması ve olayın artık çıkmaza girmesiydi. Fakat 1969 yılında Yemen ikiye bölündü. Güney'de solcu Güney Yemen Cumhuriyeti (Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti) kuruldu. Bunun üzerine Arabistan 1970 yılında Yemen Arap Cumhuriyetini (Kuzey Yemen)  tanıdı. 
Yemenin tekrar birleşmesi Sovyetlerin dağılmasından sonra oldu (22 Mayıs 1990). Yapılan seçimi Kuzey Yemen’in eski cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih kazandı. Salih, 2004 yılında Hüseyin Bedreddin el-Husi liderliğindeki Şii Zeydi isyanıyla uğraşmak zorunda kaldı. 21 Ocak 2012’de yapılan seçimlerde Hadi cumhurbaşkanı seçildi.Şubat 2015'ten beri yönetim fiilen ikiye ayrıldı San'a ve Aden hükûmetleri olarak.
Hadi'nin 2 yıllık geçiş sürecinde ekonomik ve sosyal sorunları çözemediğini öne süren Şii Husiler’ in Ensarullah Hareketi ile ordu kuvvetleri arasında yer yer çatışmalar meydana geldi. 21 Eylül 2014'te başkent San’a'yı kuşatarak 4 gün süren çatışmaların ardından Husiler, şehirde kontrolü ele geçirdiler. 22.01.2015'te Cumhurbaşkanı Hadi ve Başbakan Halid Mahfuz Bahhah istifa etti. 06.02.2015 de parlamentoyu feshederek, ülkeyi yönetmek üzere geçici bir başkanlık konseyi kuracaklarını bildiren Husiler, oluşturacakları konseyin Sünniler’in çoğunlukta olduğu Yemen’i iki yıl yönetecekleri bildirdiler. Yemen’de siyasi krizi çözmeye amaçlayan BM öncülüğündeki görüşmelere başlanmıştır[. Ev hapsinde tutulan Cumhurbaşkanı Hadi, 21 Şubat'ta San’a dan kaçarak Aden'e geçmiş ancak Husiler'in Aden'e yaklaşması üzerine 25 Mart'ta ailesiyle birlikte ülkeyi terketti. 26 Mart'tan itibarende Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ülkeleri tarafından Husi milislerine yönelik olarak hava harekatına başladı.

Not: Şii Husileri İran desteklemektedir. İran, Husiler üzerinden dünya petrol ihracatının yarısının gerçekleştiği babulmendep boğazına egemen olmak istemektedir. Yani hamle Abd ve İngiltere'ye karşıdır. Dolaylı yollardan Suudi Arabistan'ın petrol ihracatına da darbe vurmaktadır. Eğer Husiler, Babulmendep'e yaklaşmasaydı olaylar bu kadar büyümez, bir iç siyasi mücadele olarak telakki edilirdi. Amerika'nın İran'a Ambargo hamlesinin arkasında da İran'ın bu hamlesi yatmaktadır. Husiler her ne kadar Zeydi olarak bilinse de son 10 yılda İran'ın bölgede yaptığı propaganda çalışması sonucu Caferileştiler. Aslında Zeydiler, Caferilere değil Sünnilere yakınken, Husilerin Caferileşmesi ve Zeydiler arasında Caferiliği yayması İran'ın bölgede tutunmasını sağlamıştır. Tarih boyunca Yemen; İran ve Bizans arasında hep kapışmaya sahne olmuştur. 

Yorumlar (0)
6
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 20 Ocak 2021
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:50
Akşam 18:13
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 18 38
2. Fenerbahçe 18 38
3. Gaziantep FK 19 34
4. Galatasaray 18 33
5. Hatayspor 19 31
6. Alanyaspor 18 30
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 18 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 19 24
13. Sivasspor 18 23
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 18 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Erzurumspor 19 16
20. Ankaragücü 18 15
21. Denizlispor 18 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. Leicester City 19 38
2. M. United 18 37
3. Man City 17 35
4. Liverpool 18 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 15 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Sevilla 18 33
5. Villarreal 18 32
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 18 27
8. Cádiz 19 24
9. Celta de Vigo 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 18 22
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12