05.08.2020, 16:34 674

Dış Ticaret Politikasının Araçları 3

1980’lerdeki ekonomik krizin en önemli etkisi Türkiye’nin iktisadi büyüme modelini değiştirerek ithal ikamesi modelden ihracata yönelik sanayileşme modeline geçiş yapmasıdır.

2001 krizinin ekonomik etkisi Türkiye’nin tekrar büyüme modelini değiştirmesidir. Türkiye, bu krize kadar bütçe açığı veren, kamu kesimini borçlandıran bir büyüme modeli uyguluyordu. Krizden sonra, iktidarın AKP’ye geçmesiyle birlikte Türkiye, bütçe açığı yerine cari açık veren, kamu kesimi yerine özel kesimi borçlandıran yeni büyüme modeline geçiş yaptı. Aşağıdaki tablo bu geçişin sonuçlarını oranlarla gösteriyor.

http://4.bp.blogspot.com/-HpBLbKZfxhw/UyYKyYl34EI/AAAAAAAAGSA/kWp9_ykdk1w/s1600/Ekran+Al%C4%B1nt%C4%B1s%C4%B1.PNG

Tablodan dış borçlanmanın ağırlığının kamu kesiminden özel kesime geçmiş olduğu açık bir biçimde görülebiliyor. 1990 yılında Türkiye’nin toplam dış borç stoku 49 milyar dolar iken bu tutar 2002’de 130 milyar dolara, 2013’de 373 milyar dolara çıkmıştır. Dolayısıyla düşük kalmış bir dış borç stoku içinde kamu kesimi payı ile özel kesim payı yer değiştirmiş değildir. Bir yandan dış borç stoku artarken bir yandan da bunun içinde özel kesim payı hızla yükselmiş durumdadır.

Bir ekonomide denge şu denklemle gösteriliyor:

S tasarrufları, I yatırımları, T kamu gelirlerini, G kamu giderlerini X ihracatı, M de ithalatı gösteriyor.

 (S – I) + (T – G) = (X – M) ya da

(S – I) + (T – G) - (X – M) = 0

Bu denklemde:

(S – I) özel kesimin dengesini,

(T – G) kamu kesimi dengesini (kabaca bütçe dengesini),

(X – M) de cari dengeyi gösteriyor.

Özetle denklemin sol yanı ekonominin iç dengesini, sağ yanı da dış dengesini veriyor. Denkleme göre bir ekonomide iç denge dış dengeye eşit olmak zorunda.

Bir ekonomide bu dengelerin üçü de açık veriyorsa ekonomi üçüz açık, ikisi açık veriyorsa ikiz açık sorunuyla karşı karşıya demektir.

Türkiye genel olarak üçüz açık veren bir ekonomi olmasına rağmen bu yılın ilk 8 ayında bütçesi açık vermediği için ikiz açık verdi. İlk sekiz ayda durum şöyleydi:

(S – I) + (T – G) = (X – M)  

(- 75) + (5) = (- 70)

Buna göre ilk sekiz ayda Türkiye ekonomisinde özel kesim dengesi ve cari denge açık veriyor, bütçe dengesi ise fazla veriyordu. Yani ikiz açık söz konusuydu.

Yapısal reform çerçevesindeki en önemli meselelerden birisi üçüz açıkları ortadan kaldırmak ya da en azından sıfıra yaklaştırmaktır. Bunu yapamadığımız sürece ekonominin geleceği ya Fed’e ya Dolar Endeksine veya Avrupa Merkez Bankası’nın para politikasına bağlı kalmaya devam edecektir.

 2008 krizinin etkisinden alınan derslerin ışığında yeni bir iktisadi model geliştirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu modelin ipuçları aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır.

Bu nedenle güçlü ekonomi hedef alınmalıdır.  Güçlü sanayileşme, tarım ve madencilik politikası, milli savunma endüstrisinin yerli imkânlarla geliştirilmesini hedef alan; korumacı, ithal ikamesi modelle birlikte ihracata yönelik politikaları sürdüren, kamu kesiminin tekrar iktisadi gelişme yatırımları yaptığı bir modele dönmek gereği ortaya çıkmıştır. Bu sistemin maliye politikasının nasıl olacağını bir başka yazı dizisinde ortaya koymaya çalışacağız.

Yorumlar (0)
9
açık
Namaz Vakti 27 Kasım 2020
İmsak 06:28
Güneş 07:58
Öğle 12:57
İkindi 15:23
Akşam 17:45
Yatsı 19:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Fenerbahçe 9 20
3. Galatasaray 9 17
4. Gaziantep FK 9 14
5. Karagümrük 9 13
6. Başakşehir 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Rizespor 8 12
10. Kasımpaşa 9 12
11. Hatayspor 7 12
12. Trabzonspor 10 12
13. Göztepe 8 11
14. Malatyaspor 8 11
15. Sivasspor 8 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Gençlerbirliği 8 5
20. Denizlispor 8 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. Ankara Keçiörengücü 10 18
4. Tuzlaspor 9 18
5. İstanbulspor 9 17
6. Samsunspor 10 17
7. Giresunspor 9 15
8. Bursaspor 10 14
9. Balıkesirspor 10 14
10. Altay 8 13
11. Akhisar Bld.Spor 10 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 10 10
14. Bandırmaspor 10 8
15. Boluspor 10 7
16. Menemen Belediyespor 8 6
17. Ankaraspor 9 5
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Tottenham 9 20
2. Liverpool 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 9 17
6. Everton 9 16
7. Aston Villa 8 15
8. West Ham 9 14
9. Wolverhampton 9 14
10. M. United 8 13
11. Crystal Palace 9 13
12. Arsenal 9 13
13. Man City 8 12
14. Leeds United 9 11
15. Newcastle 9 11
16. Brighton 9 9
17. Burnley 8 5
18. Fulham 9 4
19. West Bromwich 9 3
20. Sheffield United 9 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 8 20
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 9 17
5. Cádiz 10 14
6. Granada 9 14
7. Sevilla 8 13
8. Athletic Bilbao 9 12
9. Valencia 10 12
10. Elche 8 12
11. Getafe 9 12
12. Real Betis 10 12
13. Barcelona 8 11
14. Osasuna 9 11
15. Deportivo Alaves 10 10
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 10 9
18. Levante 9 7
19. Huesca 10 7
20. Celta de Vigo 10 7