06.09.2021, 11:19

Hz. Peygamber (s.a.v.)'in İdare ve Yönetim Anlayışı -2

d. Halka Değer Vermek

Hz. Âişe (r.anhâ) şöyle demiştir:

Bir adam Peygamber (s.a.s.)’in yanına girmek için izin istedi, Rasûlullah (s.a.s.) da:

“Ona izin verin. Bu aşiretin oğlu ne fenadır. Yahut bu aşiretin adamı ne fenadır!” buyurdu.

Adam yanına girince Rasûlullah onunla yumuşak konuştu. Ben:

– Ya Rasûlullah! Onun hakkında söylediğini söyledin, sonra kendisiyle yumuşak konuştun, diyerek bunun sebebini sordum.

Rasûlullah (s.a.s.) ise:

– Ey Âişe! Şüphesiz ki Allah nezdinde insanların en kötü mertebelisi, insanların çirkin hareketlerinden korkarak kendisine veda ettiği yahut kendisini terk ettiği kimsedir.” buyurdu.

(Buhârî, Edeb, 48, 38; Müslim, Birr, 73; Ebû Dâvûd, Edeb, 5.)

“Bu aşiretin kardeşi ne fenadır” diye belirttiği adamın ismi Uyeyne b. Hısn el-Fezârî’dir. Kendisine ahmak denilirmiş. O gün henüz müslüman değilmiş, fakat müslüman görünürmüş. Hz. Peygamber, herkesin bilmesi ve haline aldanmaması için onu ashabına tanıtmak istemiştir. Bu adam Hz. Peygamber’in sağlığında olsun, vefatından sonra olsun imanın zayıflığına delâlet eden işler yapmış. Sonradan mürtedlerle beraber o da dinden dönmüş ve esir edilerek Hz. Ebû Bekir (r.a.)’e getirilmiştir.

Hz. Peygamber (s.a.s.)’in onu, “Bu aşiretin adamı ne fenadır” diye belirtmesi onun mucizelerindendir. Çünkü sonradan hali onun belirttiği gibi ortaya çıkmıştır.

Rasûlullah’ın ona yumuşak davranması ve huzuruna geldiği vakit konuşmakta olduğu Abdullah b. Ümmi Mektûm’u bırakarak onunla yumuşak konuşması, kavminin müslüman olmasını ümit etmesinden dolayıdır. Bunun üzerine Allah Teâlâ, Abese sûresinin ilk âyetlerini indirmiştir.

Hadîs-i şerîf, kötülüğünden korkulan bir kimseye karşı yumuşak davranmanın ve fıskını ilan eden fâsıkı kınamanın, kötülemenin câiz olduğuna delildir. Hz. Peygamber (s.a.s.) bu adamı methetmemiş, yalnız kalbini İslâm’a yatıştırmak için dünyaya ait bazı konularda kendisiyle yumuşak konuşmuştur.

(Davudoğlu, Ahmed, Sahîh-i Müslim Tercüme ve Şerhi, X, 544; İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, X, 453.)

Hz. Peygamber (s.a.s.)’in bu sözünde gıybet yoktur. Hz. Peygamber’e yaraşan, onun durumunu açıklaması, açıkça ortaya koyması, insanlara onu tanıtmasıdır. Bu durum, ümmete olan şefkat ve nasihati ifade eder. Fakat Hz. Peygamber’de yaratılan erdemlilik ve ihsan edilen üstün ahlâk, o kınanan kimseye karşı güler yüzlü olmaya itiyor ve ona kötü muamelede bulunmuyor.

Bu tavırda, gidişatı böyle olan bir kimsenin şerrinden korunmada ümmeti için bir örneklik vardır. Gerçekten bu hadîs-i şerîf, ilim ve edebi kendisinde toplamıştır.

Kim böyle bir şahsın iç yüzünü gösteren hallerini bilirse, başkaları da onun dış yüzüne bakıp aldanır ve sıkıntıya düşecek olurlarsa, işte o kimseye gerekli olan, onun durumunu bildirmek ve ortaya çıkarmaktır. Bildirmez ve ortaya çıkarmazsa sorumlu olur.

Burada müdârâ ile müdâheneyi ayırmak gerekir. Hz. Peygamber’ in yaptığı hiç şüphesiz müdârâdır. Müdârâdan maksat, onun şerrinden emin olmak ve başkasına da şerrini anlatmak ve bildirmektir. Şerli olan kimseyle alâka kurmak, aferin sana, yoluna devam et, güzel yapıyorsun izlenimini vermek değil, iyi alâka kurarak kötülüğünden korunmak, belki de nasihatlerle o kimseyi kötülüklerden kurtarmaktır. Kâfire, fâsıka, fâcire dost olmak da değil, belki dostluğunu kazanmak. Dostluğunu kazanmak da ilgilenmekle ve onu insan yerine koymakla olur.

Müdârâ, dünyanın veya dinin salâhı veyahut da hem dünya hem de dinin salâhı için dünyayı sarf etmektir ki bu mubahtır, bazen müstehap bile olur. Müdâhene ise, dünya menfaati için dini terk etmektir.

Hz. Peygamber (s.a.s.), birisiyle güzel geçinmede, konuşmada rıfk ile hareket etmek sûretiyle dünyasını o kimseye sarf ediyordu. Bunun yanında hiçbir sözle övgüde de bulunmuyordu. Sözü fiiline zıt düşmüyor, o konudaki sözü hak olanı, sözün yanında fiiliyatı da güzel geçinmeyi ifade ediyordu.

(İbn Hacer, a.g.e., X, 454.)

Hz. Peygamber, ashabından herhangi birisini herhangi bir işine gönderdiği zaman:

“Müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz! Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız!” buyurmuştur.

(Müslim, Cihâd, 6; Ebû Dâvûd, Edeb, 20; Buhârî, İlim, 11.)

İslâm’da idarecinin görevi, İslâm toplumunun huzur ve refahını temin etmektir. Bunun da yolu halka karşı nefret ettirmemek ve müjdelemek ve işlerini zorlaştırmayıp kolaylaştırmaktır. Hz. Peygamber (s.a.s.) işte bundan dolayı idareci olacak kişilere bu emri vermiştir.

Bir başka hadîs-i şerîfte Hz. Peygamber (s.a.s.):

“Allah’ım! Bir kimse ümmetimin işinde bir vazife alır da onlara zorluk gösterirse sen de ona zorluk göster! Bir kimse ümmetimin işinde bir vazife alır da onlara hoş muamele ederse sen de ona hoş muamele eyle!” buyurmuştur.

(Müslim, İmâre, 19; Buhârî, Cum’a, 29, Menâkıb, 25.)

İdarede zorluk görenler, halka zorluk gösterenlerdir; kolaylık görenler ve Allah’tan yardım alanlar da halka hoş muamele edenlerdir.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Şubat 2023
İmsak 06:37
Güneş 08:03
Öğle 13:23
İkindi 16:07
Akşam 18:33
Yatsı 19:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 19 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9
Günün Karikatürü Tümü