18.11.2020, 16:47 287

Meclis-i Meşayih

Meclis-i Meşayih, tekkeleri denetlemek ve idari işlerine bakmak üzere Osmanlı imparatorluğu zamanında şeyhülislama bağlı olarak kurulan dini bir müessese idi. Osmanlıların yıkılması ile bu kurum da tarihteki yerini almıştır. İsteyen okurlarım TBMM arşivinde “ Meclis-i Meşayih Nizamnamesi” başlığı altında bulup okuyabilir. Araştırdığım kadarıyla iki nizamname yayınlanmış. İlk nizamnameye ulaşamadım belki de arşivlenmemiş veya kaybolmuştur. Ama ikinci nizamname meclis arşivlerinde eski yazı ile mevcuttur.

Bu müessesenin en önemli amacı, sahte şeyh ve din adamlarını ifşa edip yetkilerini almak ve gerekli müeyyideleri uygulamaktı. Diğer bazı görevleri ise, aynı tarikata bağlı bütün tekkeleri mensubu olduğu yere (postnişin veya pir) bağlamak ve kontrol altında tutmak, vefat eden şeyhin (pirin)yerine eğer şeyh hilafet vermemişse postnişin kaldırmak veya şeyhin ölmeden önce hilafet verdiği halifesini yerine görevlendirmek. Tarikatların şan ve şereflerine uymayan hareketlere mani olmak gibi sıralanabilir. Ha keza İstanbul asitanesi merkez olarak kabul edilmiş ve tüm tarikatlar buraya bağlanmıştı. Arşivlere baktığımız zaman bu meclis farklı tarihlerde farklı sebeplerle zaman zaman lağvedilmiş ve yine ihtiyaca binaen padişah fermanıyla sadrazam nezaretinde şeyhülislama bağlanarak açılmıştır. Nitekim şeyhülislam Mehmet Refik Efendinin (Nakşi Halidi koluna mensup) talebi üzerine 15 Kasım 1866 da tekrar açılmıştır.

Bu sistem zamanımızda uygulanabilir mi? Osmanlı bir hilafet devleti idi. Dolayısı ile o dönemde şeriat ile hareket edildiği için Meşayih-i kiramlar din mesuliyeti yönünden rahatlardı. Şimdi beşeri kanunlar var ve bu kanunlar kararname ile geçici de olsa delinebilir. Diyanetin bu yapıları denetleyecek yeterli bilgi ve birikime sahip olup olmadığı muamma. Kaldı ki şeyholan bir zatın dünya işleri ile pek işi olmaz. Onu derdi ile bizim derdimiz bir değildir.Bu sistem bazı güruhların isteği üzerine değiştirilmemeli. İllaki değiştirilecek ise değişiklikler yapıldıktan sonra uygulanabilir hale getirilmeli.Bir kere diyanetten bağımsız olmalı. Bir kanaat önderi sistemi kurulabilir veya kanunla statü verilip dernekler yasasına benzer bir sistem ile kontrol edilebilir. Sahte şeyhlerin ve cemaat liderlerini tespit edilmesi elzemdir. Çünkü bu güruhlar dine zarar vermekten başka bir işe yaramıyorlar. Dünyada İslam dininin yanlış anlaşılması hatta ve hatta dünya milletlerinin Müslümanlara bir terörist gözü ile bakmalarının nedenlerinden bir tanesi de bunlardır. Dünyada hangi iş olursa olsun, hangi makam olursa olsun iş yapan kişi, makam sahibi olan kişi layık değilse liyakat sahibi değilse o iş muhakkak murdardır ve zararlıdır.

Tarikat ile cemaat bir değildir. En basit bir dil ile bir tarikat şeyhi belli merhalelerden geçtikten sonra tarikat pirinden icazet alabiliyor. Cemaat ise dini bilgisi olan herhangi biri tecrübesi ile topladığı bir topluluktur. Yani cemaat liderinde böyle manevi bir mertebe yoktur. Bu konuya şöyle bir örnek verilebilir. Tabiri caizse kişi, cemaat içindeki hizmeti nispetinde cemaatte ön plana çıkar, yükselir. Tarikatlarda bir ünlü, manen kendisinden daha yukarıda olan bir çobanın karşısında diz çöküp onun sohbetini dinleyebilir. Cemaatlerde ise böyle durumlara pek rastlanmaz. Aksine ünlü, o cemaate daha çok maddî yardım sağlayacağı için, hiyerarşik olarak cemaat içinde daha yukarıda olması muhtemeldir. Bir dinî grubun başında tasavvufî icazetnamesi olan bir şeyh yoksa o grup tarikat değil, cemaattir. Böyle bir cemaatte seyr u süluk denen tasavvufî eğitimden ve manevî ilerlemeden bahsetmek mümkün değildir. Ancak cemaat olarak hayırlı işler yapabilirler.

Yorumlar (2)
Mehmet Zana edis 2 hafta önce
Yüreğinize sağlık sayın Seydam bilgilendik sayenizde
Mehmet Zeki DÜZGÜN 2 hafta önce
جزاكم الله خيرة كثيرا
8
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 03 Aralık 2020
İmsak 06:33
Güneş 08:04
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7