Yıldırım Beyazıt’ın Anadolu Siyaseti

TARİH 06.09.2020, 00:11 06.09.2020, 00:18 Ramazan Peri
Yıldırım Beyazıt’ın Anadolu Siyaseti

I.Murad’ın vefatı Anadolu da karışıklıklara sebep oldu Karamanlıların desteği ile beylikler tekrar egemenliklerini güçlendirmeye başladılar.

Beyazıt ilk önce bunlara yeteri tepkiyi gösteremedi. Yaklaşık bir sene oyalama taktiği kullandı. Çünkü Rumeli’nde dengeler çok hassastı. Beyazıt Rumelini hizaya soktuktan sonra Anadolu’ya yöneldi. Daha alındığı halde fırsattan yararlanıp bağımsızlıklarını elde eden beylikler üzerine yöneldi.

Beyazıt döneminde Anadolu siyaseti artık belli bir sisteme ve meşruluğa kavuşmuştur. Beyazıt özellikle Niğboludan sonra aldığı “Sultan-ı İklim-i Rum” sıfatıyla Abbasi Halifesinden takdir de almıştır.20 Böylece artık Anadolu Sultanı olan Beyazıt daha rahat hareket etme fırsatını bulmuştur.21 Bu, Beyazıt’ın yaptığı Anadolu seferlerinde kullanabileceği bir meşruluk kaynağıydı.

Dolayısıyla Beyazıt Anadolu’yu büyük bir oranda Osmanlı himayesine alırken diğer padişahların sahip olamadığı bir ayrıcalık elde etmişti.

2.2. I.Beyazıt Döneminde Anadolu Beyliklerinin İttifakları

I.Murad’ın vefatı üzerine Beyazıt tahta geçti. Küçük kardeşi Yakup Çelebi’yi öldürttü.22

Karaman beyi her fırsatta Osmanlının kırılma noktalarından faydalanmak istiyordu. Yine bu değişikliği fırsat bilen Karamanlı Ali Bey Osmanlı hakimiyetindeki Hamidi topraklarını rahatsız etmeye başlamıştı. Ayrıca yine Karaman Bey’in kışkırtmaları sonucu Aydınoğulları, Menteşeoğulları, Saruhanoğulları da fesatlık çıkarmaya başlamışlardı.23 I.Beyazıt bu durumu ortadan kaldırmak için sefere çıktı. Sırasıyla Aydınoğulları, Saruhanoğulları ve daha sonra da Menteşeoğullarının üzerine gitti. Bunlar teslim olmak zorunda kaldılar.24 Böylece savaşsız bir şekilde üç beylik itaat altına alındı. Aydın ili Şehzade Ertuğrul’a, Saruhan ili Şehzade Emir Süleyman’a sancak olarak verildi.

2.3. I.Beyazıt Döneminde Karamanoğullarıyla İlişkiler

Bursa’ya tekrar dönen Sultan, Karaman Bey’inin fitneleri ve Hamidi İli’ne yaptığı tecavüzler üzerine Karaman seferi çıktı. Kendisine karşı Kadı Burhanettin’in safına geçen Candaroğulları’nın üzerine yürüdü. Eflak voyvodasının Osmanlıya saldırması daha sonra da kış mevsiminin gelmesi üzerine uzun süre neticelenemeyen sefere Candaroğulları’nın Kastamonu şubesinin 1392 yılında alınmasıyla başladı.25

Daha sonra Konya üzerine yürüyen Beyazıt’ın gelişinden korkan Ali Bey kaçtı. Kaleye sığınan Ali Bey karşı koyamayacağını anladı ve özür diledi. Bütün yaptıklarına rağmen Çarşamba suyu sınır olarak kabul edildi. Larende ve Taşeli Karamanlılara bırakıldı. Sultan’ın Eflak’la ilgilenmesini fırsat bilen Karaman Beyi, Timurtaş Paşa’nın kontrolünde bulunan yerlere saldırmış ve Timurtaş Paşa’yı esir etmişti. Sultan Beyazıt bunun üzerine sefere çıktı. Her ne kadar paşa serbest bırakıldıysa da Konya, Aksaray, Larende ile birlikte bir çok belde Osmanlı hakimiyeti altına geçti.26 Ali Bey idam edildi.27

Beyazıt attığı adımlarla artık büyük bir imparatorluğun sinyallerini veriyordu. Çünkü fetihlerle beraber Anadolu’da da dağınık bulunan Türk beyliklerini yavaş yavaş itaat altına alıyordu.

2.4. I.Beyazıt Döneminde Diğer Beyliklerle İlişkiler

Karamanoğullarını Osmanlı idaresine alan Beyazıt, Canik Beyi Cüneyt Bey idaresindeki Samsun’u aldı. Daha sonra Çarşamba ve Terme bölgesindeki beylikleri aldı. Taceddinoğulları ve Taşanoğullarını da alan Beyazıt, Trabzon Rum İmparatorluğu ile sınır komşusu oldu.28

2.5. I.Beyazıt Döneminde Osmanlı - Kadıburhanettin İlişkileri

Ayrıca Sivas merkezli olan Kadı Burhanettin Devleti, Akkoyunlularla yapılan savaşta Kadı Burhanettin’in ölmesi sonucu, devlet adamlarının Osmanlıdan yardım istemesi sonucu bu devletin toprakları Osmanlı idaresine girdi.29 Bu seferler sonucu Osmanlı, iki büyük devletle karşı karşıya kaldı. Birisi Timur Devleti, birisi de Memluk Sultanlığı idi. Çünkü Dulkadiroğulları Beyliği tehdit altına alındı ve Memluk hakimiyetini tanımış olan bu beylik iki büyük devleti karşı karşıya getirmiş oldu.

2.6. Ankara Savaşı ve Sonrası

Sultan Beyazıt Memluk Sultanının ölmesi üzerine Dulkadiroğlu Beyliğine son verdi (1399). Ayrıca Memluk idaresindeki Malatya ve çevresini zaptetti.

Timur, Hindistan’a yapacağı büyük sefer için artık araları açılmış olan Osmanlı ile Memlukluları saf dışı etmek gerektiğini düşünüyordu. Bu amaçla Sivas’ı yağmaladı böylece kaçınılmaz hale gelen düşmanlık su üstüne çıktı. Karşılıklı yapılan restleşme şeklindeki mektuplaşma artık iki devleti kaçınılmaz savaşa sürükledi. Ankara Çubuk Ovasındaki savaşın başında Osmanlılar üstün iken, Kara Tatarların ihaneti ile Osmanlı savaşı kaybetti (28 Temmuz 1402). Bu Tatarların Anadolu’ya son taarruzlarıydı.30 Beyazıt esir düştü. 8 ay sonra üzüntüden hastalanıp öldü (1403).31 Bu savaşın en önemli sonucu, kurulma aşamasının sonuna gelinmiş olan Anadolu Türk Birliği’nin tekrar bozulmasıdır. Timur, Anadolu’daki beyliklere bağımsızlıklarını vererek, bu birliği dinamitlemiştir. Ayrıca kardeşler arasındaki rekabette Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşu yarım asır gecikmiştir.

2.7. Fetret Devri

Ankara Savaşı’ndan sonra Beyazıt’ın 6 oğlu arasında 11 yıl süren iç çatışmaya Fetret Devri denir. Bu devirde özellikle iki kardeş ön plandadır. Mehmed Çelebi, Musa Çelebi. Bu iki kardeşin mücadelesi sonucu Mehmed Çelebi kardeşini yenerek hükümdar olmuştur.

--------------------------------------------

20 Ahmed RASİM, a.g.e., S.57

21 Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, C.10, S.158

22 Aşıkpaşazade, Tevarih-i Al-i Osman, S.64

23 Estarabadi, Bezm u Rezm, S.387

24 İsmail Hakkı UZUNÇARŞILI, Osmanlı Tarihi, S.263

25 Yaşar YÜCEL, Osmanlı-Candar Münasebetleri, S.139-144

26 Abdurrahman Şeref Efendi, a.g.e., S.197-204

27 Şehabettin TEKİNDAĞ, Karamanlılar, S.323

28 M.Halil İNAN, Beyazıt (Diyanet Ansiklopedisi), S.378

29 Yaşar YÜCEL, Kadı Burhanettin Ahmed ve Devleti, S.159-162

30 Cevdet PAŞA, Cevdet Paşa Tarihinden Seçmeler I, S.17

31 Ömer Halis BIYIKLIOĞLU, Ankara Muharebesi

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 15 Temmuz 2024
İmsak 03:43
Güneş 05:37
Öğle 13:15
İkindi 17:13
Akşam 20:43
Yatsı 22:28
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21
Günün Karikatürü Tümü