Şeyh Abdülhakim Ed-Dirşevi Hayatı ve Kişiliği

1890 yılında Şeyh Ömer-i Zengânî’nin vefatı üzerine kendisinin yerine vasi, halifesi Şeyh Abdülhakîm-i Dirşevî Hz.leri postnişîn olmuştur. Artık Şeyh Abdülhakîm-i Dirşevî, bundan böyle hem Cizre dergâhının postnişîni hem müderrisi hem de âilelerinin başı olmuştur.

TASAVVUF 14.10.2020, 17:38 14.10.2020, 17:48 Ramazan Peri
Şeyh Abdülhakim Ed-Dirşevi Hayatı ve Kişiliği

Şeyh Abdülhakîm, Cizre’nin Hoser (Düzova) Köyünde m. 1856, h. 1272’de doğmuştur. Babası Şeyh Reşîd-i Dirşevî Hz.leri, anası Mele Ali-yi Meydinî’nin kerîmesi Fâtıme Hâtun’dur. Kendisi daha küçük yaştayken, babası Şeyh Reşîd ed- Dirşevî Hz.lerinin Mekke-i Mükerreme’de hac farizasından sonra bu yolculukta vefat ederek Haticetü’l-Kübra (r.anhâ)’nın da medfiın olduğu “Cennetu’l-Mualla” denilen meşhur mezârlıkta defhedilmiştir. Yetîm kalan Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî Hz.leri, büyük ablası Halime Hatun’un beyi olan Şeyh Ömer-i Zengânî Hz.lerinin himayelerinde büyümüş, onun verdiği terbiyeyi almış, ilminin tüm merhalelerini ve hayatının tüm basamaklarının onun gözetiminde ve rahle-i tedrisinde geçirmiş bir allâmedir. Nitekim hocası Şeyh Ömer Hz.leri onun hakkında şöyle demişti: “Buradan -yani Cizre’den- ta Mısır’a kadar Abdülhakîm kadar âlim birisinin olabileceğini düşünemiyorum.” Öyle ki ilimdeki şöhreti tarikat şöhretinin önüne geçmiştir.

Şeyh Abdülhakîm Hz.leri ile berâber dayısının oğlu Molla Abdurrahman-i Hoserî ve Fmdıkli Seyyid Hasan-i Fmdıkî de, makul ve menkul ilimlerinin bölümleri olan nahiv, sarf, bedi’, beyan, meânî, belâğat, münazara, tefsîr, hadîs, fıkıh ve usûlleri ve son olarak da felekiyat (astronomi) ilmine kadar olan bütün bu ilimleri Şeyh Ömer-i Zengânî’nin yanında bitirerek, hocaları onlara bu ilimlerde icâzet vermiştir. Şeyh Abdülhakîm Hz.leri bazı eserler bırakmıştır. En tanınmış eseri istiâre ilmindeki Sutûr kitabıdır. Bu kitap medrese müfredatında ders kitabı olarak da okutulmaktadır. Kendisi sadece bir halîfe bırakmış olup, bu halîfe de hocası Şeyh Ömer-i Zengânî’nin ve aynı zamanda ablası Halime Hatun’un büyük oğlu Şeyh Muhyiddin-i Cezerî’dir. Şeyh Muhyiddin Hz.leri, sadece halifelik icâzetini değil, aynı zamanda ilim icâzetini de dayısı ve hocası olan Şeyh Abdülhakîm-i Dirşevî Hz.lerinden almıştır.

Medrese usûlünde tüm İlmî çalışmasını bitirip ders verme istidadında olup fetva verebilecek kabiliyete ve gerçek ilim ve âlim ahlâkını hâiz talebeye verilene yazılı ve sözlü belgeye ilim icâzeti denilir.

Şeyh Abdülhakîm-i Dirşevî Hz.leri, ilimde ise iki kişiye icâzet vermiştir. Birincisi Şeyh Muhyiddin-i Cezerî, İkincisi de onun kardeşi yani Şeyh Ömer-i Zengânî Hz.lerinin ortanca mahdûmu olan Şeyh Siracüddin Hz.leridir. Yani Şeyh Abdülhakîm Hz.lerinin tarikatta bir halîfesi ve ilimde iki mücâzı vardı.

Şeyh Abdülhakîm Hz.leri gerisinde, Şeyh Yahya ve Şeyh Muhammed Emin Efendi adında iki erkek çocuk bırakmıştır.

NOT:

2. Postnişîn Şeyh Abdulhakîm ed-Dirşevî Hz.lerinin yukarıda adları geçen iki mahdumlarıyla ilgili çok değerli bir zâttan birer güzel anı:

Birinci anı:

Siirt Hısher (Pervari)in Hınûk Köyü’nde yaşayan Mevlâ-yi Zişân’a şükürler olsun günümüze kadar hayatta kalmış olan çok değerli âlim mutasavvıf Şeyh Müşerref (ÖZCAN) 04/11/2007 tarihinde yeğenlerinin trafik kazasında vefâtlarmdan dolayı köylerinde taziye dolay siy la ziyaret ettiğimizde anlatılar ki Cizre’de Şeyh Seydâ el- Cezerî’nin yanındaydık ve bu arada Cizre’nin Şax (Çağlayan) Köyü’nde ikâmet eden 2.^ postnişîn Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî Hz.lerinin büyük mahdumu Şeyh Yahya Efendi’yi medresesinde talebe eğitiyor diye devlet nezdinde şikayet eden Esatbeg adında bir köylünün şikayeti üzerine devlet, Şeyh Yahya’yı mahkemeye çağırır. Ancak bu şikâyet haberini alan Şeyh Seydâ Hz.leri, dayısının oğlu olan Şeyh Yahya Efendi’nin mahkemeye bile gitmesini istemez ve karşı çıkar. Mahkeme hâkimi ise haber yollar ve der ki: “Sadece Şeyh Yahya efendi mahkemenin kapısına bile gelmesi de yeter.” Bunun üzerineŞeyh Seydâ Hz.leri hâkime haber yollar ve der ki: “Dayımın oğlu Şeyh Yahya mahkemeye giderse ben de gelirim!” Asla Şeyh Yahya’nın mahkemeye gitmesine razı olmaz. Bunun üzerine akıllı ve dirayetli olan mahkeme hâkimi, bu işi daha fazla büyütmeden Şeyh Yahya’yı mahkemeye gelmeden bu işi bitirir. Böylece bu iş de bir sıkıntıya sebep vermeden kapanmış olur.

Ancak Şeyh Seydâ Hz.leri dayısının oğlu şeyh Yahya’nın gönlünü almak için Şeyh Yahya’yı şikâyet eden Esat Bey adındaki şahsı da yanma alarak berâberce Şeyh Yahya’nın bulunduğu, Cizre’nin ŞAX (Çağlayan) Köyü’ne giderek Şeyh Yahya’nın misafiri olurlar ve Şeyh Seydâ Hz.leri, ayni köyden olan müştekiye der ki: “ESATBEG senin sayende dayımın oğlunu Şeyh Yahya Efendi’yi bu seferde ziyareti nasip oldu bundan dolayı da sana minnettarız.” diye de köyün beylerinden sayılan Esatbeg’i de hem utandırır hem de onura etmiş olur. Zira Esatbeg de Şeyh Yahya’dan özür dilemek için Şeyh Seydâ’yi kırmayarak onunla berâber Şeyh Yahya’ya giderek yaptığı haksız ve incitici şikâyetinden dolayı özür dilemiş idi.

Avnı zâttan ikinci anı:

2. Postnişîn Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî Hz.lerinin bu defa küçük mahdumı Şeyh Muhammed Emin Efendi ile ilgili bir anıdır: Şeyh Müşerref Hz.leri anlattllaı ki rahmetli babam Şeyh Esad’î Hınukî ile berâber Irakın Zaho yakınlarında bulunar Berzür Köyünden memeleketleri olan Botân’ın Bervarî mıntıkasına dönerlerken Silop ovasının Şivesor (ÜÇAGAÇ) köyünden geçtik ve tam da akşam vakti olup adı geçer köyde Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî Hz.lerinin küçük oğlu olan, âlim ve çok fasaha sahibi rahmetli Şeyh Muhammed Emin Efendi ikâmet ediyordu. Köyün câmisim girdiğimizde cami tıklım tıklım cemaatle doluydu akşam ezanı okunduktan sonn cemaatla namazımızı kıldık. Namazdan sonra tüm köylüler birden camiyi boşaltandı evlerine gittiler. Sadece camide Şeyh Muhammed Emin Efendi ile babam, Şeyh Esac ile ben kaldık. Bunun üzerine Şeyh Muhammed Emin Efendi eve gitti, bize şekerli süı getirdi, biz de sütümüzü içtik, yatsı ezâm okunduktan sonra da (Şeyh Müşerref Efend burayı anlatırken tebessüm ederek sağ elinin başparmaklarının arkasıyla dudaklarını dc kapattı) köyün câmisi tekrar tıklım tıklım cami cemaatiyle doldu. Namazdan sonra dc çok güzel bir zikir halakası ve hatme de yapıldı. Sonra o gece de Şeyh Muhammed Emir Efendiye misafir kalarak ta sabahleyin yolumuza devam ettik dediler. Şeyh Abdülhakîrr Hz.leri h.l323/m,1905’te Cizre’de vefat etmiş Büyük Kubbe denilen âile mezârlığındc defnedilmiş olup, Büyük Kubbe’nin içindeki soldan 4 nolu sanduka ona aittir.18

18- Ben -bu önsözün yazarı Muhammed Baki Seydâ-i Cezerî- hem kendi validem olan Taybet Hanımdan vc hem dc Molla Abdurrahman-i Hoseri’nin oğlu olan Cizre eski müftüsü âlim filozof Molla Mahmut (BİLGE) Efendilerden bizâtihî defâaten işittiğim, Bediuzzaman Saîd-i Nursi Hz.lerinin Şeyh Abdülhakîm-i Dirşevî Hz.lerinin talebesi VI ablasının oğlu Şeyh Siracuddin Hz.leri için söyledikleri ve bunun dışında gelişen bir hâtırayı nakletmek istiyorum, Hâtıra takriben şöyledir:

Bediuzzaman Saîd-i Nursi Hz.leri Cizre’ye bir ziyaretinde mürşid ve müderris olan Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî’nin tâlib seviyesinde olan talebesi ve ablasının oğlu Şeyh Siracuddin-i Cezerî’yi dergâh ve medreselerinde ziyarel ederek sohbet etmişlerdir. Üstat Bediuzzaman Saîd-i Nursî’ye o vakit “Molla Saîd-i Meşhûr” deniliyormuş. Şeyh Abdülhakîm’i nasıl buldunuz diye sorulduğunda Üstad, “mürşitliği çok hoşuma gitti” diye cevap vermiş. Bediuzza­man Hz.leri ikisinin de ilmini takdir ederek Şeyh Abdülhakîm ed-Dirşevî için Kürdçe’de bir tâbîr ile “B6 xweyî yu çi melâyekî başe! (sahipsiz kalasıca ne büyük bir âlimdir!)” demiş. Tâliblik seviyesinde olan Şeyh Siracuddin İçin ise “Be xweyî yu çi tâlibik başe (sahipsiz kalasıca ne iyi bir tâlibtir!)” demişti.

Hem Şeyh Abdulhakîm-i Dirşevî Hz.leri ve hem onun anasının dayısının torunu olan Molla Abdurrahman-i Hoserî, Şeyh ömer-i Zengânî’nin talebesi ve mücâzlarından idi. Molla Abdurrahman-i Hoserî’lerde misafir kalan Bediüzzamân Saîd-i Nûrsî Hz.leri, sıcaktan dolayı geceleyin yatağı damda yapılmıştı. Ev sahibi Molla Abdurrahman-i Hoseri, misafiri Bediüzzamân Saîd-i Nûrsî Hz.lerinin gece geç vakitlere kadar yatmadığını gördüğünde ne yaptığını sorunca, Arapça büyük sözlük ve ansiklopedi olan Kfimûs kitabını ezberlediğini ve “nun” harfine geldiğini söyle­miş.

NOT: Gerek Şeyh Abdulhakîm-i Dirşevî Hz.lerinin evlatları ve gerekse dc kardeşi Şeyh Muhammed Nûrî-i Dirşevî Hz.lerinin evlatları Cumhuriyet Döneminde “Munis” soyadını almışlardır. Şeyh Abdülhakîm Hz.leri hakkın­da daha fazla bilgi almak isteyen, tüm Dirşevî Ailesinin biyografimi içeren Suriye vatandaşı merhum ikin­ci Şeyh Muhammed Nuri ed-Dirşevt'nin "el-Kutufü’l-Ceniyye fi Teracimi'l-Aileti’d-Dirşeviyye” adlı eserinden öğrenilebilir

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 15 Nisan 2024
İmsak 04:46
Güneş 06:18
Öğle 13:09
İkindi 16:52
Akşam 19:51
Yatsı 21:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 32 85
2. Galatasaray 31 84
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 32 48
5. Rizespor 32 48
6. Başakşehir 32 46
7. Kasımpasa 32 46
8. Sivasspor 32 44
9. Alanyaspor 31 42
10. Antalyaspor 32 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 32 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 32 36
16. Hatayspor 32 33
17. Gaziantep FK 32 31
18. Karagümrük 32 30
19. Pendikspor 32 30
20. İstanbulspor 32 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 30 60
3. Kocaelispor 30 52
4. Ahlatçı Çorum FK 30 52
5. Sakaryaspor 29 50
6. Bodrumspor 29 48
7. Boluspor 30 46
8. Bandırmaspor 30 46
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 29 40
11. Keçiörengücü 30 36
12. Şanlıurfaspor 30 34
13. Ümraniye 30 34
14. Manisa FK 30 33
15. Tuzlaspor 30 32
16. Adanaspor 29 31
17. Altay 30 15
18. Giresunspor 30 7
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 32 71
3. Liverpool 32 71
4. Aston Villa 33 63
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 33 48
9. Chelsea 30 44
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Fulham 33 42
13. Bournemouth 32 42
14. Crystal Palace 32 33
15. Brentford 33 32
16. Everton 31 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 31 57
6. Real Sociedad 31 50
7. Real Betis 31 45
8. Valencia 30 44
9. Villarreal 31 39
10. Getafe 31 39
11. Osasuna 30 39
12. Las Palmas 31 37
13. Sevilla 31 34
14. Deportivo Alaves 31 32
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 31 25
19. Granada 31 17
20. Almeria 31 14
Günün Karikatürü Tümü