Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz?

Demir, insan beslenmesinde temel eser elementlerden biridir. Normal bir yetişkin erkekte 3-4 gram kadar demir bulunmaktadır. Bunun yüzde 60'ı kanda alyuvarlarda hemoglobin halinde ve yüzde 1O’u kas dokusunda miyoglobin şek­lindedir.

SAĞLIK 10.02.2021, 22:37 Ramazan Peri
Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz?

Vücuda yeterli demir emiliminin sağlanamaması ya da adet dönem­leri gibi sık aralıklarla tekrarlayan kan kaybına bağlı olarak ortaya çıkan demir yetersizliği anemisi, dünyada gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde yaygın bir beslenme sorunu olarak gösterilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler­de 15 yaş altı çocuklar ve her yaş grubundaki kadınlarda risk daha yüksektir. Bu nedenle, vücutta emilebilir demir türevlerinin beslenme yoluyla verilmesi önerilmektedir. Uygun beslenme programları geliştirilebilmesi için gıdalardaki demirin vücutta ne derecede ve hangi koşullarda emilebildiğini bilmek gerekir.

Sebze ve etlerdeki demir tiplerifarkh emilme özelliklerine sahiptir

Gıdalarda başlıca iki demir tipi bulunmaktadır; “hemik-demir” balık, ta­vuk, sığır gibi hayvansal kaynaklı gıdalarda, “hemik olmayan-demir” ise bit­kisel kaynaklarda bulunan tiplerdir. Et kaynaklı demir, bitkisel kaynaklı demi­re oranla daha yüksek bir emilme oranına sahiptir. Hemik olmayan demirin vücutta emilmesinde et, askorbik asit, lif, fıtatlar, polifenoller gibi bilinen et­kenlerin yanı sıra, kazeinofosfopeptitler ve frukto-oligosakaritler/probiyotik özellikleri gibi yeni belirlenen bazı etkenler de rol oynamaktadır. Kalsiyum hem et hem de bitkisel kaynaklı demir emilimini azaltmaktadır. Diğer taraf­tan, askorbik asit demir emilimini artıran bir etkendir ve dolayısıyla yemekler­de limonata veya portakal suyu içilmesi, narenciye tüketilmesi önerilmektedir. Rusya’da kadın ve çocuklar üzerinde yürütülen bir çalışmada, yemek sırasında çay ile birlikte portakal suyu verilmesi ile emilen demir oranında 3 misline kadar artış sağlanabildiği gözlenmiştir.

Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz

Lifli ve kepekli gıdalar demir emilimini olumsuz etkilemektedir

Fosfat tuzları ve mineraller; tahıllar, fındık-ceviz-badem gibi yemişler ve bazı meyve ve sebzelerde “fıtatlar” halinde depolanmaktadır. Sağlıklı gıdalar olarak bildiğimiz lifli gıdalar, kepekli ürünler ve yulaf ürünleri bilhassa fı- tat bakımından zengindir. Yapılan çalışmalar, yemek sırasında bu ürünlerin alınan miktarına bağlı olarak, artan şekilde bu ürünlerin kullanılmasıyla ye­meklerdeki demir emiliminin önemli ölçüde azalabileceğini ortaya koyuyor. 2 miligram fıtat için yüzde 18 ve 250 miligram fıtat için yüzde 82 azalma bil­diriliyor. Yemeklerde limonata, portakal suyu asit taşıyan içeceklerin içilmesi fıtatların bu olumsuz etkisini hafifletmektedir.

Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz

Siyah çay ve yeşil çay gıdalardaki demir emilimini etkiler mi?

Et kaynaklı hemik-demirin, kalsiyum hariç diğer beslenme etkenlerinden etkilenmeden oldukça yüksek miktarlarda emilebilmesi nedeniyle, yeterli miktarlarda sığır eti, tavuk ya da balık eti tüketen kişilerde, yiyeceklerin çay ile birlikte tüketilmesinde herhangi bir sorun görülmemektedir. Sadece hamile kadınlar ve küçük çocuklar gibi risk gruplarında dikkatli olunması önerilmek­tedir. Ancak, demir kaynağı olarak et yerine sadece bitkisel kaynaklı hemik olmayan-demiri kullanan kişilerde, özellikle vejeteryanlarda, çayın yemekle birlikte tüketilmesinin demir emiliminin azalmasına yol açabileceği bildiril­mektedir. Deneysel çalışma sonuçları, siyah ya da yeşil çayın yemeklerden 1 -2 saat sonra öğün aralarında içilmesinin, bitkisel kaynaklı demir emilimi üze­rinde olumsuz bir etki yaratmayacağını ortaya koymaktadır. Özellikle çayın limon ile birlikte tüketilmesi demir emilimini artırmaktadır.

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 05 Şubat 2023
İmsak 06:38
Güneş 08:04
Öğle 13:23
İkindi 16:06
Akşam 18:32
Yatsı 19:53
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 21 51
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 21 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 21 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Ankaragücü 21 22
15. Kasımpaşa 21 22
16. Giresunspor 21 21
17. Hatayspor 20 20
18. İstanbulspor 21 18
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 21 37
7. Sakaryaspor 21 34
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Denizlispor 22 16
18. Yeni Malatyaspor 22 17
19. Gençlerbirliği 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 20 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Leicester City 21 21
14. Nottingham Forest 20 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 19 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 19 50
2. Real Madrid 19 45
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 19 25
11. Celta Vigo 20 23
12. Almeria 19 22
13. Girona 19 21
14. Sevilla 19 21
15. Espanyol 20 21
16. Valencia 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9
Günün Karikatürü Tümü