Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz?

Demir, insan beslenmesinde temel eser elementlerden biridir. Normal bir yetişkin erkekte 3-4 gram kadar demir bulunmaktadır. Bunun yüzde 60'ı kanda alyuvarlarda hemoglobin halinde ve yüzde 1O’u kas dokusunda miyoglobin şek­lindedir.

SAĞLIK 10.02.2021, 22:37 Ramazan Peri
199
Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz?

Vücuda yeterli demir emiliminin sağlanamaması ya da adet dönem­leri gibi sık aralıklarla tekrarlayan kan kaybına bağlı olarak ortaya çıkan demir yetersizliği anemisi, dünyada gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde yaygın bir beslenme sorunu olarak gösterilmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler­de 15 yaş altı çocuklar ve her yaş grubundaki kadınlarda risk daha yüksektir. Bu nedenle, vücutta emilebilir demir türevlerinin beslenme yoluyla verilmesi önerilmektedir. Uygun beslenme programları geliştirilebilmesi için gıdalardaki demirin vücutta ne derecede ve hangi koşullarda emilebildiğini bilmek gerekir.

Sebze ve etlerdeki demir tiplerifarkh emilme özelliklerine sahiptir

Gıdalarda başlıca iki demir tipi bulunmaktadır; “hemik-demir” balık, ta­vuk, sığır gibi hayvansal kaynaklı gıdalarda, “hemik olmayan-demir” ise bit­kisel kaynaklarda bulunan tiplerdir. Et kaynaklı demir, bitkisel kaynaklı demi­re oranla daha yüksek bir emilme oranına sahiptir. Hemik olmayan demirin vücutta emilmesinde et, askorbik asit, lif, fıtatlar, polifenoller gibi bilinen et­kenlerin yanı sıra, kazeinofosfopeptitler ve frukto-oligosakaritler/probiyotik özellikleri gibi yeni belirlenen bazı etkenler de rol oynamaktadır. Kalsiyum hem et hem de bitkisel kaynaklı demir emilimini azaltmaktadır. Diğer taraf­tan, askorbik asit demir emilimini artıran bir etkendir ve dolayısıyla yemekler­de limonata veya portakal suyu içilmesi, narenciye tüketilmesi önerilmektedir. Rusya’da kadın ve çocuklar üzerinde yürütülen bir çalışmada, yemek sırasında çay ile birlikte portakal suyu verilmesi ile emilen demir oranında 3 misline kadar artış sağlanabildiği gözlenmiştir.

Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz

Lifli ve kepekli gıdalar demir emilimini olumsuz etkilemektedir

Fosfat tuzları ve mineraller; tahıllar, fındık-ceviz-badem gibi yemişler ve bazı meyve ve sebzelerde “fıtatlar” halinde depolanmaktadır. Sağlıklı gıdalar olarak bildiğimiz lifli gıdalar, kepekli ürünler ve yulaf ürünleri bilhassa fı- tat bakımından zengindir. Yapılan çalışmalar, yemek sırasında bu ürünlerin alınan miktarına bağlı olarak, artan şekilde bu ürünlerin kullanılmasıyla ye­meklerdeki demir emiliminin önemli ölçüde azalabileceğini ortaya koyuyor. 2 miligram fıtat için yüzde 18 ve 250 miligram fıtat için yüzde 82 azalma bil­diriliyor. Yemeklerde limonata, portakal suyu asit taşıyan içeceklerin içilmesi fıtatların bu olumsuz etkisini hafifletmektedir.

Besinlerdeki Demirden Ne Derecede Yararlanabiliyoruz

Siyah çay ve yeşil çay gıdalardaki demir emilimini etkiler mi?

Et kaynaklı hemik-demirin, kalsiyum hariç diğer beslenme etkenlerinden etkilenmeden oldukça yüksek miktarlarda emilebilmesi nedeniyle, yeterli miktarlarda sığır eti, tavuk ya da balık eti tüketen kişilerde, yiyeceklerin çay ile birlikte tüketilmesinde herhangi bir sorun görülmemektedir. Sadece hamile kadınlar ve küçük çocuklar gibi risk gruplarında dikkatli olunması önerilmek­tedir. Ancak, demir kaynağı olarak et yerine sadece bitkisel kaynaklı hemik olmayan-demiri kullanan kişilerde, özellikle vejeteryanlarda, çayın yemekle birlikte tüketilmesinin demir emiliminin azalmasına yol açabileceği bildiril­mektedir. Deneysel çalışma sonuçları, siyah ya da yeşil çayın yemeklerden 1 -2 saat sonra öğün aralarında içilmesinin, bitkisel kaynaklı demir emilimi üze­rinde olumsuz bir etki yaratmayacağını ortaya koymaktadır. Özellikle çayın limon ile birlikte tüketilmesi demir emilimini artırmaktadır.

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

Yorumlar (0)
7
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 28 Şubat 2021
İmsak 06:09
Güneş 07:33
Öğle 13:22
İkindi 16:27
Akşam 19:00
Yatsı 20:19
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Ankara Keçiörengücü 24 39
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 25 49
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 24 39
9. Arsenal 26 37
10. Tottenham 24 36
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 25 32
9. Athletic Bilbao 24 30
10. Celta de Vigo 25 30
11. Granada 24 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 24 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 23 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü